مرور کلی

اختلال حرکتی مری (Oesophageal dysmotility) وضعیتی است که مری شما را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ مری لوله عضلانی است که غذا و نوشیدنی را از دهان به معده شما منتقل می‌کند. هنگامی که شما بلع می‌کنید، عضلات مری به طور معمول به صورت هماهنگ منقبض شده و غذا را به سمت پایین هل می‌دهند. در اختلال حرکتی مری، این انقباضات عضلانی آن‌طور که باید عمل نمی‌کنند. ممکن است نامنظم، ناهماهنگ یا حتی کاملاً غایب باشند، که باعث می‌شود حرکت غذا و مایعات به داخل معده دشوار شود.

این مشکل در بلع، که به عنوان دیسفاژی (dysphagia) شناخته می‌شود، یک علامت شایع اختلال حرکتی مری است. اغلب احساس می‌شود که غذا در گلو یا قفسه سینه گیر کرده است. یک نوع خاص از اختلال حرکتی مری، اسپاسم مری (oesophageal spasm) نامیده می‌شود، که در آن عضلات لوله غذای شما به طور ناگهانی و غیرطبیعی منقبض می‌شوند و مانع عبور غذا می‌گردند. یک اختلال خاص‌تر و نادرتر، آشالازی (achalasia) است. در آشالازی، عضلات مری به درستی منقبض نمی‌شوند و اسفنکتر تحتانی مری (حلقه‌ای از عضله در پایین لوله غذای شما که مانند یک دریچه عمل می‌کند) قادر به شل شدن و باز شدن نیست، به این معنی که غذا و نوشیدنی به سختی وارد معده شما می‌شوند.

اختلال حرکتی مری می‌تواند هر کسی را تحت تأثیر قرار دهد، اما به ویژه در بزرگسالان مسن‌تر شایع است. با افزایش سن، عضلات و اعصاب دستگاه گوارش می‌توانند کارایی کمتری پیدا کنند، که می‌تواند حرکت غذا و مایعات را از طریق مری کند کند. گاهی اوقات، احساس گیر کردن غذا ممکن است در قسمت بالاتری از گلو حس شود تا جایی که مشکل واقعی در آنجا قرار دارد، که به آن "احساس ارجاعی" (referred sensation) می‌گویند. درک دقیق علت مشکلات بلع شما، یک گام اولیه حیاتی برای یافتن مدیریت و درمان صحیح است.

علائم و علل

درک علائم و علل احتمالی اختلال حرکتی مری برای شناسایی این وضعیت و مراجعه برای مشاوره پزشکی مناسب، کلیدی است. علائم می‌توانند از نظر شدت و دفعات بروز متفاوت باشند و اغلب به تدریج در طول زمان، به ویژه در شرایطی مانند آشالازی، ایجاد می‌شوند.

علائم

علامت اصلی اختلال حرکتی مری، مشکل در بلع یا دیسفاژی است. این می‌تواند احساسی شبیه به گیر کردن غذا یا نوشیدنی در مری شما باشد، در حالی که سعی می‌کند به پایین برود. سایر علائم شایع عبارتند از:

• احساس "گیر کردن": ممکن است هنگام خوردن یا نوشیدن، احساس کنید که غذا در گلو یا قفسه سینه شما گیر کرده است.
• ناراحتی: این می‌تواند از یک احساس فشار خفیف تا درد قابل توجه‌تر در قفسه سینه متغیر باشد.
• سرفه و خفگی: غذا یا مایع ممکن است به "مسیر اشتباه" برود و منجر به سرفه یا احساس خفگی شود.
• برگشت غذا (رگورژیتاسیون): این زمانی است که غذا یا مایع هضم نشده، اغلب بدون هشدار، به دهان شما برمی‌گردد.
• سوزش سر دل و رفلاکس اسید: ممکن است احساس سوزش در قفسه سینه یا طعم ترش در دهان خود را تجربه کنید که ناشی از برگشت اسید معده به مری شما است.
• بوی بد دهان: این می‌تواند در صورتی رخ دهد که غذا در مری گیر کرده و شروع به تخمیر کند.
• سرفه مداوم: سرفه‌ای که از بین نمی‌رود می‌تواند نشانه‌ای از تحریک ناشی از رفلاکس یا ذرات غذا باشد.
• عفونت‌های مکرر یا عودکننده قفسه سینه: اگر غذا یا مایع به طور منظم به داخل ریه‌ها استنشاق شود (آسپیراسیون)، می‌تواند منجر به عفونت‌های مکرر قفسه سینه شود.
• کاهش وزن: کاهش وزن قابل توجه و ناخواسته می‌تواند در صورتی رخ دهد که به دلیل مشکلات بلع، به طور مداوم در خوردن غذای کافی مشکل داشته باشید.
• آبریزش دهان: در برخی موارد، مشکل در بلع بزاق می‌تواند منجر به آبریزش دهان شود.

علل

اختلال حرکتی مری زمانی رخ می‌دهد که انقباضات عضلانی طبیعی و هماهنگ مری شما مختل شود. دلایل خاص این امر می‌تواند متفاوت باشد:

• انقباضات نامنظم عضلانی: در اختلال حرکتی عمومی مری، عضلات لوله غذای شما ممکن است به صورت نامنظم، ناهماهنگ یا حتی غایب منقبض شوند. این امر مانع از حرکت روان غذا به سمت پایین می‌شود.
• اسپاسم مری: این شامل انقباضات ناگهانی و غیرطبیعی عضلات مری است که می‌تواند مانع عبور غذا شود.
• آشالازی: این یک اختلال خاص است که در آن عضلات مری به درستی منقبض نمی‌شوند و اسفنکتر تحتانی مری (دریچه در پایین لوله غذای شما) به درستی باز نمی‌شود. علت دقیق آشالازی به طور کامل شناخته شده نیست، اما تصور می‌شود که شامل آسیب به اعصاب مری باشد. این آسیب ممکن است با عفونت‌های ویروسی، بیماری‌های خودایمنی (که در آن سیستم ایمنی بدن شما به اشتباه به بافت‌های خود حمله می‌کند) و به ندرت، یک ژن معیوب مرتبط باشد.
• تغییرات مرتبط با سن: در بزرگسالان مسن‌تر، عضلات و اعصاب دستگاه گوارش می‌توانند به طور طبیعی کارایی کمتری پیدا کنند، که می‌تواند حرکت غذا و مایعات را از طریق مری کند کند.

توجه به این نکته مهم است که در حالی که این بروشور بر اختلال حرکتی مری تمرکز دارد، سایر مشکلات فیزیکی نیز می‌توانند باعث احساس گیر کردن غذا شوند. این موارد شامل استئوفیت‌های گردنی (رشد استخوانی کوچک روی استخوان‌های گردن شما)، تنگی‌های مری (باریک شدن لوله غذا) و اختلال عملکرد کریکوفارنژیال (مشکلی که در آن عضله در بالای لوله غذای شما به درستی شل نمی‌شود) است. عوامل غیرفیزیکی مانند اسپوندیلیت گردنی (نوعی آرتریت که گردن را تحت تأثیر قرار می‌دهد)، استرس و اضطراب نیز می‌توانند به تغییر حس در گلو کمک کنند. پزشک شما تمام این احتمالات را برای درک علت واقعی علائم شما در نظر خواهد گرفت.

تشخیص و بررسی‌ها

اگر علائم اختلال حرکتی مری را تجربه می‌کنید، پزشک عمومی شما احتمالاً شما را برای ارزیابی کامل به یک متخصص، اغلب در محیط بیمارستان، ارجاع خواهد داد. هدف، شناسایی دقیق علت زمینه‌ای مشکلات بلع شما است، زیرا این امر برای مدیریت و درمان مؤثر حیاتی است.

تشخیص

فرآیند تشخیص معمولاً با یک بحث مفصل در مورد علائم شما آغاز می‌شود، از جمله زمان شروع، دفعات بروز، چه چیزی آنها را بهتر یا بدتر می‌کند و هرگونه بیماری زمینه‌ای دیگری که دارید. این به عنوان گرفتن تاریخچه بالینی شناخته می‌شود. پزشک شما همچنین یک معاینه فیزیکی انجام خواهد داد. بر اساس این ارزیابی اولیه، آنها تصمیم خواهند گرفت که کدام بررسی‌ها برای تأیید تشخیص و رد کردن سایر بیماری‌هایی که ممکن است علائم مشابهی ایجاد کنند، مناسب‌تر هستند.

بررسی‌ها

چندین آزمایش تخصصی برای بررسی اختلال حرکتی مری و شرایط مرتبط استفاده می‌شود:

• تست حرکتی مری: این یک بررسی کلیدی است که میزان حرکت غذا و مایعات در مری شما را ارزیابی می‌کند. همچنین عملکرد اسفنکترها (دریچه‌ها) در بالا و پایین مری شما را بررسی می‌کند.
• • مانومتری با وضوح بالا (HRM): این پیشرفته‌ترین و دقیق‌ترین نوع تست حرکتی مری است. این شامل عبور یک لوله نازک و انعطاف‌پذیر از طریق بینی شما به داخل مری است. این لوله دارای حسگرهای زیادی است که فشار و هماهنگی انقباضات عضلانی را هنگام بلع مقادیر کمی آب اندازه‌گیری می‌کنند. HRM برای بررسی دیسفاژی بسیار توصیه می‌شود و به ویژه در مشخص کردن شرایط خاصی مانند آشالازی مؤثر است. گاهی اوقات، آزمایش‌های اضافی با حجم‌های بیشتری از مایع در طول HRM برای به دست آوردن یک تصویر کامل‌تر انجام می‌شود. نتایج HRM اغلب با استفاده از یک سیستم استاندارد به نام "طبقه‌بندی شیکاگو نسخه 4.0" تفسیر می‌شوند که به پزشکان کمک می‌کند تا اختلالات مختلف حرکتی مری را به دقت طبقه‌بندی کنند.
  • قبل از انجام مانومتری، معمولاً آندوسکوپی و بیوپسی برای رد هرگونه مشکل ساختاری یا تغییر در پوشش مری شما انجام می‌شود.
• مطالعات pH و پایش pH/امپدانس: این آزمایش‌ها برای تشخیص رفلاکس اسیدی و رفلاکس غیر اسیدی استفاده می‌شوند.
• • یک لوله نازک از طریق بینی شما به داخل مری عبور داده می‌شود، جایی که به مدت 24 ساعت باقی می‌ماند. این لوله میزان اسید و سایر محتویاتی را که از معده شما به مری رفلاکس (برمی‌گردند) اندازه‌گیری می‌کند.
  • این پایش به ویژه در صورتی توصیه می‌شود که علائم رفلاکس دارید که به داروهایی مانند مهارکننده‌های پمپ پروتون (که اسید معده را کاهش می‌دهند) پاسخ نداده‌اند، یا اگر جراحی در نظر گرفته شده است.
• آندوسکوپی: این روش شامل وارد کردن یک لوله نازک و انعطاف‌پذیر با دوربین (آندوسکوپ) توسط پزشک به داخل گلوی شما برای بررسی بصری پوشش مری، معده و قسمت اول روده کوچک شما است. این به رد هرگونه مشکل ساختاری، تنگی، التهاب یا سایر مشکلاتی که ممکن است علائم شما را ایجاد کنند، کمک می‌کند. نمونه‌های بافتی کوچک (بیوپسی) را می‌توان در طول آندوسکوپی برای بررسی بیشتر برداشت.

برای هرگونه مانومتری مری یا پایش pH سرپایی، از شما خواسته می‌شود که رضایت آگاهانه کتبی ارائه دهید. این آزمایش‌ها توسط پزشکانی انجام می‌شوند که در سازمان‌های حرفه‌ای ثبت شده‌اند تا استانداردهای بالای مراقبت و ثبات در عمل را تضمین کنند.

مدیریت و درمان

مدیریت اختلال حرکتی مری اغلب شامل ترکیبی از تغییرات سبک زندگی، تغییرات رژیم غذایی و گاهی اوقات دارو یا روش‌های خاص، بسته به علت زمینه‌ای و شدت علائم شما است. هدف، کاهش مشکلات بلع شما، پیشگیری از عوارض و بهبود کیفیت زندگی شما است.

تغییرات رژیم غذایی:<