Przegląd

Zapalenie ucha środkowego to medyczne określenie infekcji ucha środkowego. Jest to infekcja za błoną bębenkową, w przestrzeni wypełnionej powietrzem, która łączy się z gardłem poprzez trąbkę słuchową (Eustachiusza). Infekcja ta może dotykać osoby w każdym wieku, ale jest częstsza u dzieci. Może powodować ból ucha, tymczasową utratę słuchu, a czasem gorączkę. U dorosłych infekcje ucha mogą wskazywać na poważniejszy problem niż u dzieci, dlatego ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem w celu leczenia.

Objawy i przyczyny

Typowe objawy zapalenia ucha środkowego to:

• Ból ucha (otalgia) – ból może być od łagodnego do silnego
• Uczucie pełności lub ucisku w uchu
• Przytłumiony słuch lub tymczasowa utrata słuchu
• Wyciek płynu z ucha – może być przezroczysty, żółty lub ropny (może to wskazywać na pęknięcie błony bębenkowej)
• Gorączka, szczególnie u dzieci
• Rozdrażnienie, zwłaszcza u małych dzieci
• Trudności ze snem

Przyczyny zapalenia ucha środkowego:

• Najczęstszą przyczyną jest dysfunkcja trąbki słuchowej (Eustachiusza)
• Trąbka słuchowa pomaga odprowadzać płyn i wyrównywać ciśnienie w uchu środkowym.
• Zablokowanie może być spowodowane przeziębieniem, grypą, alergiami, infekcjami zatok lub powiększonymi migdałkami gardłowymi (tkanki z tyłu nosa).
• Nagromadzenie płynu tworzy pożywkę dla bakterii lub wirusów, prowadząc do infekcji.

Diagnostyka i badania

Lekarz rodzinny zazwyczaj może zdiagnozować zapalenie ucha środkowego poprzez:

• Zapytanie o objawy i historię medyczną
• Badanie ucha za pomocą otoskopu (oświetlonego instrumentu) w celu obejrzenia błony bębenkowej
• Może być użyty otoskop pneumatyczny do delikatnego wdmuchiwania powietrza na błonę bębenkową w celu sprawdzenia jej ruchu, co może wskazywać na obecność płynu za błoną bębenkową.

Dalsze badania zazwyczaj nie są konieczne w przypadku prostych infekcji ucha. W przypadku nawracających lub uporczywych infekcji, lub gdy podejrzewa się powikłania, lekarz rodzinny może skierować Cię do specjalisty laryngologa (ucha, nosa i gardła) w celu dalszej oceny. Może to obejmować badanie słuchu lub tympanometrię (badanie mierzące ciśnienie w uchu środkowym). W bardzo rzadkich przypadkach może być konieczne obrazowanie, takie jak tomografia komputerowa (TK) lub rezonans magnetyczny (MRI).

Postępowanie i leczenie

• Uśmierzanie bólu: Paracetamol lub ibuprofen mogą pomóc złagodzić ból ucha i gorączkę. Postępuj zgodnie z instrukcjami na opakowaniu lub zaleceniami farmaceuty lub lekarza rodzinnego. Leki te są dostępne bez recepty (OTC).
• Antybiotyki: Antybiotyki nie zawsze są potrzebne w zapaleniu ucha środkowego, ponieważ wiele infekcji ustępuje samoistnie. Lekarz rodzinny może zalecić podejście "poczekaj i obserwuj" przez kilka dni. Antybiotyki takie jak amoksycylina lub erytromycyna (w przypadku alergii na penicylinę) mogą być przepisane, jeśli infekcja jest ciężka, nie poprawia się po kilku dniach lub jeśli masz inne schorzenia. Są one dostępne wyłącznie na receptę. Zawsze należy ukończyć pełną kurację antybiotykami, nawet jeśli objawy ustąpią.
• Leki udrażniające nos: Dostępne bez recepty aerozole do nosa obkurczające naczynia krwionośne lub leki doustne, takie jak pseudoefedryna lub fenylefryna, mogą pomóc udrożnić trąbki słuchowe, ale powinny być stosowane tylko przez krótki okres (zazwyczaj nie dłużej niż trzy dni w przypadku aerozoli). Leki obkurczające naczynia krwionośne nie są zalecane dla niemowląt i małych dzieci.
• Leki przeciwhistaminowe: Jeśli alergie przyczyniają się do infekcji ucha, leki przeciwhistaminowe, takie jak cetyryzyna lub loratadyna (tylko na receptę u dzieci, bez recepty u dorosłych), mogą pomóc zmniejszyć objawy alergii.
• Krople do uszu: W celu uśmierzenia bólu, krople do uszu znieczulające zawierające fenazon i lidokainę mogą być przepisane zarówno dzieciom, jak i dorosłym, choć należy zachować ostrożność, jeśli podejrzewa się perforację błony bębenkowej. Antybiotykowe krople do uszu nie są rutynowo stosowane w zapaleniu ucha środkowego.
• Autoinsuflacja: Technika ta polega na zatkaniu nosa i delikatnym dmuchaniu, aby pomóc otworzyć trąbki słuchowe.
• Dreny wentylacyjne (grommety): Jeśli infekcja nawraca, a płyn pozostaje w uchu, powodując wysiękowe zapalenie ucha środkowego (tzw. glue ear), można rozważyć niewielki zabieg chirurgiczny polegający na wprowadzeniu drenów wentylacyjnych (małych rurek) do błony bębenkowej. Pomaga to wentylować ucho środkowe i zapobiegać gromadzeniu się płynu. Zabieg ten jest zazwyczaj wykonywany w trybie jednodniowym w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym. Dreny wentylacyjne zazwyczaj wypadają samoistnie po 6-12 miesiącach.

Zapobieganie

• Szybkie leczenie przeziębień i grypy: Leczenie infekcji górnych dróg oddechowych może pomóc zapobiec rozprzestrzenianiu się infekcji do ucha środkowego.
• Kontrola alergii: Jeśli alergie przyczyniają się do dysfunkcji trąbki słuchowej, skuteczne zarządzanie nimi może zmniejszyć ryzyko infekcji ucha.
• Unikanie narażenia na dym papierosowy: Bierne palenie może zwiększać ryzyko infekcji ucha, zwłaszcza u dzieci.
• Szczepienia: Niektóre szczepienia, takie jak szczepionka przeciw pneumokokom i szczepionka przeciw grypie, mogą pomóc zapobiegać infekcjom, które mogą prowadzić do zapalenia ucha środkowego.

Perspektywy/Rokowanie

Większość przypadków zapalenia ucha środkowego ustępuje w ciągu kilku dni, nawet bez antybiotyków. Uporczywe lub nawracające infekcje ucha mogą czasami prowadzić do powikłań, takich jak utrata słuchu, perforacja błony bębenkowej, zapalenie wyrostka sutkowatego (infekcja kości za uchem) lub rzadziej poważniejsze infekcje, takie jak zapalenie opon mózgowych. Przestrzeganie zaleceń lekarskich i ukończenie przepisanej kuracji może pomóc zapobiec powikłaniom i zapewnić pełne wyzdrowienie.