مرور کلی

آدنوم پلئومورفیک، که به عنوان تومور مختلط خوش‌خیم نیز شناخته می‌شود، شایع‌ترین نوع توده‌ای است که در غدد بزاقی رشد می‌کند. غدد بزاقی، غدد خاصی در سر و گردن شما هستند که بزاق تولید می‌کنند؛ بزاق به هضم غذا کمک کرده و دهان شما را مرطوب نگه می‌دارد. اگرچه این توده‌ها عموماً سرطانی نیستند (آنها 'خوش‌خیم' هستند)، اما درک آنها مهم است زیرا می‌توانند به مرور زمان رشد کنند و در برخی موارد، در صورت عدم درمان، ممکن است به سرطان تبدیل شوند.

اکثر آدنوم‌های پلئومورفیک در غده پاروتید ایجاد می‌شوند که بزرگترین غده بزاقی است و در جلوی گوش و کمی پایین‌تر از آن قرار دارد. آنها همچنین می‌توانند در سایر غدد بزاقی مانند غده ساب‌ماندیبولار که زیر فک شما قرار دارد، رخ دهند. این تومورها معمولاً در میانسالی یا اواخر عمر ظاهر می‌شوند.

نام "آدنوم پلئومورفیک" از ظاهر متنوع (پلئومورفیک) آن زیر میکروسکوپ گرفته شده است، زیرا از انواع مختلفی از سلول‌ها، به ویژه سلول‌های میواپیتلیال و اپیتلیال مجاری، که در غدد بزاقی یافت می‌شوند، تشکیل شده است. به آن "تومور مختلط خوش‌خیم" گفته می‌شود زیرا حاوی ترکیبی از این انواع سلولی مختلف است و سرطانی نیست.

اگرچه آدنوم پلئومورفیک خوش‌خیم است، اما مدیریت صحیح آن بسیار حیاتی است. این توده تمایل به رشد آهسته و بدون درد دارد و اغلب برای مدت طولانی هیچ مشکل قابل توجهی ایجاد نمی‌کند. با این حال، از آنجایی که فاقد یک لایه بیرونی واقعاً قوی و مشخص (یک 'کپسول') است، گاهی اوقات می‌تواند دارای زائده‌های کوچکی باشد که به بافت سالم اطراف نفوذ می‌کنند. این ویژگی، همراه با خطر بالقوه سرطانی شدن آن در طی سالیان متمادی، تشخیص و درمان دقیق را بسیار مهم می‌سازد.

علائم و علل

علائم

آدنوم‌های پلئومورفیک معمولاً آهسته رشد می‌کنند و اغلب برای مدت طولانی هیچ درد یا علائم دیگری ایجاد نمی‌کنند. این بدان معناست که ممکن است سال‌ها متوجه آن نشوید. هنگامی که علائم ظاهر می‌شوند، معمولاً شامل موارد زیر هستند:

• توده یا تورم: شایع‌ترین علامت، یک توده یا تورم قابل توجه است که معمولاً در ناحیه غده پاروتید (جلوی یا زیر گوش) یا زیر فک در صورت وجود در غده ساب‌ماندیبولار مشاهده می‌شود.
• رشد آهسته: توده معمولاً طی ماه‌ها یا حتی سال‌ها بسیار آهسته رشد می‌کند. ممکن است متوجه شوید که به تدریج بزرگتر می‌شود.
• بدون درد: توده معمولاً بدون درد است. اگر درد، رشد سریع یا ضعف در صورت خود را تجربه کردید، مهم است که فوراً به پزشک مراجعه کنید، زیرا اینها می‌توانند نشانه‌هایی از تغییر در توده باشند.
• سفت، منفرد و متحرک: هنگامی که توده را لمس می‌کنید، معمولاً سفت است، به صورت یک توده منفرد (solitary) احساس می‌شود و اغلب می‌توان آن را کمی زیر پوست حرکت داد. معمولاً هنگام فشار دادن حساس نیست.
• عملکرد طبیعی عصب صورت: در اکثر موارد خوش‌خیم، توده بر عصب صورت که عضلات صورت شما را کنترل می‌کند، تأثیر نمی‌گذارد. این بدان معناست که حرکات صورت شما (مانند لبخند زدن، اخم کردن یا بستن چشم‌ها) باید طبیعی باقی بمانند.

از آنجایی که این توده‌ها اغلب برای مدت طولانی بدون علامت هستند (یعنی علائمی ایجاد نمی‌کنند)، گاهی اوقات قبل از کشف شدن می‌توانند بسیار بزرگ شوند.

علل

دلایل دقیق ایجاد آدنوم پلئومورفیک به طور کامل درک نشده است. ما می‌دانیم که این تومورها از انواع خاصی از سلول‌ها در غدد بزاقی منشأ می‌گیرند: سلول‌های میواپیتلیال و اپیتلیال مجاری. اینها سلول‌هایی هستند که به طور معمول ساختار غدد بزاقی را تشکیل می‌دهند و به آنها در تولید بزاق کمک می‌کنند.

به دلایلی که مشخص نیست، این سلول‌ها شروع به رشد غیرطبیعی کرده و توده‌ای را تشکیل می‌دهند. این بیماری ناشی از کاری که شما انجام داده‌اید یا نداده‌اید نیست، و هیچ عامل سبک زندگی، رژیم غذایی یا مواجهه محیطی خاصی به طور قطعی با ایجاد آدنوم‌های پلئومورفیک مرتبط دانسته نشده است. آنها مسری نیستند و به صورت الگوی ارثی معمول در خانواده‌ها دیده نمی‌شوند.

اساساً، این یک رشد غیرطبیعی از سلول‌های طبیعی است که غدد بزاقی شما را تشکیل می‌دهند، اما محرک این رشد غیرطبیعی در حال حاضر ناشناخته است.

تشخیص و بررسی‌ها

تشخیص

تشخیص آدنوم پلئومورفیک معمولاً با مراجعه به پزشک عمومی شما آغاز می‌شود، که سپس شما را به یک متخصص گوش، حلق و بینی (ENT) ارجاع می‌دهد. فرآیند تشخیص شامل چندین مرحله است:

• معاینه بالینی: پزشک شما توده را در گردن یا صورت شما با دقت معاینه خواهد کرد. آنها اندازه، شکل، بافت (سفت یا نرم بودن) و میزان تحرک آن را لمس می‌کنند. همچنین هرگونه حساسیت به لمس را بررسی خواهند کرد. در طول این معاینه، پزشک عملکرد عصب صورت شما را نیز با درخواست از شما برای انجام حالات مختلف صورت، مانند لبخند زدن، اخم کردن و محکم بستن چشم‌ها، ارزیابی می‌کند. این کار به بررسی اینکه آیا توده بر عصب تأثیر می‌گذارد کمک می‌کند، که معمولاً در مورد آدنوم پلئومورفیک خوش‌خیم چنین نیست.
• تاریخچه پزشکی: پزشک شما در مورد علائم شما، از جمله زمان اولین مشاهده توده، سرعت رشد آن و اینکه آیا درد یا تغییرات دیگری را تجربه کرده‌اید، سؤال خواهد کرد. این اطلاعات به پزشک کمک می‌کند تا ماهیت توده را درک کند.

بررسی‌ها

برای به دست آوردن تصویری واضح‌تر از توده و تأیید تشخیص، ممکن است چندین بررسی انجام شود:

• اسکن‌های تصویربرداری:
• • سی‌تی (توموگرافی کامپیوتری) اسکن: این اسکن از اشعه ایکس برای ایجاد تصاویر مقطعی دقیق از سر و گردن شما استفاده می‌کند. به پزشکان کمک می‌کند تا اندازه و محل دقیق توده، اینکه آیا بر ساختارهای اطراف فشار وارد می‌کند و ویژگی‌های کلی آن را ببینند.
  • ام‌آر‌آی (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی) اسکن: ام‌آر‌آی از آهنرباهای قوی و امواج رادیویی برای تولید تصاویر بسیار دقیق از بافت‌های نرم استفاده می‌کند. این روش به ویژه در نشان دادن وسعت تومور و ارزیابی یکپارچگی لایه بیرونی آن (کپسول) خوب است. این به جراحان کمک می‌کند تا بهترین راه را برای برداشتن آن برنامه‌ریزی کنند.
• بیوپسی آسپیراسیون با سوزن ظریف (FNA): این یک آزمایش رایج و بسیار مهم است. از یک سوزن بسیار نازک برای گرفتن نمونه کوچکی از سلول‌ها از توده استفاده می‌شود. سپس این نمونه برای بررسی زیر میکروسکوپ توسط پاتولوژیست به آزمایشگاه فرستاده می‌شود. بیوپسی FNA به تعیین خوش‌خیم (غیرسرطانی) یا بدخیم (سرطانی) بودن توده کمک می‌کند و اغلب به تأیید آدنوم پلئومورفیک بودن آن کمک می‌کند. اگرچه بسیار مفید است، گاهی اوقات ماهیت کامل توده تنها پس از برداشتن جراحی و بررسی آن قابل تأیید است.

این بررسی‌ها به تیم پزشکی شما کمک می‌کنند تا توده را به طور کامل درک کنند و به آنها امکان می‌دهد تشخیص دقیق را انجام داده و مناسب‌ترین درمان را برای شما برنامه‌ریزی کنند.

مدیریت و درمان

درمان اولیه و مؤثرترین برای آدنوم پلئومورفیک، برداشتن جراحی است. این امر نه تنها برای برداشتن توده موجود، بلکه برای جلوگیری از رشد بیشتر، عود یا تبدیل بالقوه آن به سرطان در آینده حیاتی است.

• برش جراحی (برداشتن جراحی):
• • برداشتن کامل کلید است: هدف از جراحی، برداشتن کامل تومور همراه با حاشیه کوچکی از بافت سالم اطراف است. این روش به عنوان "برش وسیع" شناخته می‌شود. برخلاف برخی دیگر از توده‌های خوش‌خیم که دارای یک لایه بیرونی بسیار واضح و قوی هستند، لایه بیرونی (یا 'کپسول') آدنوم پلئومورفیک همیشه کامل نیست. گاهی اوقات می‌تواند دارای زائده‌های کوچک انگشت‌مانندی باشد که به بافت سالم اطراف گسترش می‌یابند. به همین دلیل، صرفاً خارج کردن توده (روشی به نام 'انوکلاسیون') کافی نیست، زیرا خطر بالایی برای بازگشت تومور وجود دارد.
  • پاروتیدکتومی: اگر تومور در غده پاروتید باشد، جراحی پاروتیدکتومی نامیده می‌شود. این شامل برداشتن بخشی یا تمام غده پاروتید است، بسته به اندازه و محل تومور.
  • حفظ عصب صورت: عصب صورت از طریق غده پاروتید عبور می‌کند و تمام عضلات صورت شما را کنترل می‌کند. در طول جراحی پاروتید، جراح با دقت زیادی این عصب را شناسایی و حفظ می‌کند تا از هرگونه ضعف یا فلج صورت جلوگیری شود. در برخی موارد، به ویژه اگر عمل جراحی تکراری باشد، ممکن است از یک مانیتور ویژه در طول جراحی برای کمک به محافظت از عصب استفاده شود.
  • پیشگیری از عود و تبدیل بدخیم: برداشتن جراحی اولیه دقیق حیاتی است. اگر تومور به طور کامل برداشته نشود، یا اگر در طول جراحی پخش شود، احتمال بازگشت آن (عود) بیشتر است. تومورهای عودکننده اغلب چالش‌برانگیزتر برای درمان هستند زیرا می‌توانند در چندین مکان (چندکانونی) ظاهر شوند و خطر بالاتری برای عودهای بیشتر و تبدیل بدخیم (سرطانی شدن) دارند.
• رادیوتراپی کمکی (درمان پرتودرمانی اضافی):
• • در شرایط خاص، پس از برداشتن جراحی تومور، تیم پزشکی شما ممکن است درمان اضافی با رادیوتراپی را در نظر بگیرد. این روش "رادیوتراپی کمکی" نامیده می‌شود زیرا پس از درمان اصلی (جراحی) برای کاهش خطر بازگشت تومور انجام می‌شود.
  • این ممکن است، به عنوان مثال، در بیماران مسن، یا اگر تومور بسیار بزرگ بود، اگر آلودگی آشکار زخم (پخش شدن سلول‌های تومور در طول جراحی) وجود داشت، یا اگر شما یک تومور عودکننده دارید که در چندین مکان ظاهر شده است، در نظر گرفته شود.
  • تصمیم برای استفاده از رادیوتراپی کمکی همیشه پس از بحث مفصل با یک تیم چندتخصصی (MDT) گرفته می‌شود، که گروهی از متخصصان شامل جراحان، انکولوژیست‌ها (پزشکان سرطان) و رادیولوژیست‌ها هستند که با هم برای تصمیم‌گیری در مورد بهترین برنامه درمانی برای شما همکاری می‌کنند.
• مدیریت محافظه‌کارانه (مشاهده):
• • برای برخی افراد، به ویژه کسانی که بسیار ضعیف هستند یا دارای سایر شرایط جدی سلامتی هستند که جراحی را پرخطر می‌کند، مدیریت محافظه‌کارانه ممکن است یک گزینه باشد. این به معنای نظارت دقیق بر توده با معاینات و اسکن‌های منظم است، به جای جراحی فوری. با این حال، مهم است که درک کنید انتخاب مدیریت محافظه‌کارانه به معنای پذیرش خطراتی است که توده به رشد خود ادامه خواهد داد و خطر کوچک اما قابل توجهی برای تبدیل آن به سرطان در طول زمان وجود دارد. این تصمیم پس از بحث کامل با تیم پزشکی شما در مورد مزایا و خطرات احتمالی گرفته خواهد شد.

پیشگیری

در حال حاضر، هیچ راه خاص شناخته شده‌ای برای جلوگیری از تشکیل آدنوم پلئومورفیک در وهله اول وجود ندارد. این تومورها به دلایلی که به طور کامل درک نشده‌اند، از سلول‌های طبیعی غدد بزاقی شما منشأ می‌گیرند و به انتخاب‌های سبک زندگی، رژیم غذایی یا عوامل محیطی که شما می‌توانید کنترل کنید، مرتبط نیستند.

با این حال، در حالی که نمی‌توانید از توسعه اولیه آدنوم پلئومورفیک جلوگیری کنید، می‌توانید گام‌های مهمی برای جلوگیری از عوارض احتمالی آن و اطمینان از بهترین نتیجه سلامتی طولانی‌مدت بردارید:

• تشخیص زودهنگام: اگر متوجه هر توده یا تورم جدیدی در گردن، جلوی یا زیر گوش، یا زیر فک خود شدید، مهم است که فوراً به پزشک عمومی خود مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام امکان تشخیص و درمان به موقع را فراهم می‌کند، که برای جلوگیری از بزرگتر شدن توده و کاهش خطر سرطانی شدن آن کلیدی است.
• برش جراحی کامل: هنگامی که آدنوم پلئومورفیک تشخیص داده می‌شود، مؤثرترین راه برای جلوگیری از رشد، عود و تبدیل بدخیم آن (سرطانی شدن) از طریق برداشتن جراحی کامل است. پیروی از توصیه جراح خود برای یک برش کامل، بهترین اقدام پیشگیرانه در برابر مشکلات آینده مربوط به تومور است.
• پایبندی به پیگیری: پس از درمان، حضور در تمام نوبت‌های پیگیری برنامه‌ریزی شده شما بسیار مهم است. این به تیم پزشکی شما اجازه می‌دهد تا بهبودی شما را نظارت کرده و هرگونه نشانه عود یا مشکلات جدید را بررسی کند و اطمینان حاصل شود که هرگونه مشکل احتمالی به موقع شناسایی و برطرف می‌شود.

با آگاهی از بدن خود و مراجعه به پزشک برای هر توده جدید، و با پیگیری درمان و مراقبت‌های بعدی توصیه شده، شما مهمترین گام‌ها را برای جلوگیری از عوارض مرتبط با آدنوم پلئومورفیک برمی‌دارید.

چشم‌انداز / پیش‌آگهی

چشم‌انداز طولانی‌مدت برای افراد مبتلا به آدنوم پلئومورفیک عموماً بسیار خوب است، به ویژه هنگامی که تومور به طور کامل از طریق جراحی برداشته می‌شود. برداشتن کامل جراحی نرخ‌های بهبودی عالی را ارائه می‌دهد، به این معنی که اکثر بیماران مشکلات بیشتری با تومور تجربه نخواهند کرد. با تکنیک‌های جراحی مناسب و نظارت دقیق طولانی‌مدت، اکثر بیماران نتایج عملکردی عالی به دست می‌آورند و می‌توانند پس از درمان آدنوم پلئومورفیک، زندگی کامل و سالمی داشته باشند.