این برگه اطلاعات کلی درباره انجام تیروئیدکتومی جزئی (برداشتن بخشی از غده تیروئید) ارائه می‌دهد. این شامل عمل‌هایی مانند همی‌تیروئیدکتومی (لوبکتومی تیروئید)، ایستموکتومی و تیروئیدکتومی ساب‌توتال (نیمه‌کامل) است.

غده تیروئید چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟

غده تیروئید یک غده درون‌ریز کوچک به شکل پروانه است که در قسمت پایینی جلوی گردن، درست زیر سیب گلو (یا جایی که باید باشد) قرار دارد. این غده دارای دو لوب است که در دو طرف نای قرار گرفته‌اند و توسط یک پل باریک از بافت به نام ایسموس به یکدیگر متصل می‌شوند.

وظیفه اصلی غده تیروئید تولید هورمون‌های تیروئیدی، عمدتاً تیروکسین (T4) و تری‌یدوتیرونین (T3) است. این هورمون‌ها در جریان خون آزاد شده و به تمام نقاط بدن منتقل می‌شوند. آن‌ها نقش حیاتی در تنظیم متابولیسم بدن شما دارند؛ یعنی سرعتی که سلول‌ها و عملکردهای بدن شما با آن کار می‌کنند. اگر تیروئید شما بیش از حد هورمون تولید کند (پرکاری تیروئید یا تیروتوکسیکوز)، فرآیندهای بدن شما سرعت می‌گیرند. اگر کمتر از حد هورمون تولید کند (کم‌کاری تیروئید)، فرآیندهای بدن شما کند می‌شوند.

تیروئیدکتومی جزئی چیست؟

تیروئیدکتومی جزئی یک عمل جراحی برای برداشتن تنها بخشی از غده تیروئید شما است. نوع خاص تیروئیدکتومی جزئی به این بستگی دارد که چه مقدار و کدام قسمت از غده برداشته شود:

• همی‌تیروئیدکتومی یا لوبکتومی تیروئید: این رایج‌ترین نوع تیروئیدکتومی جزئی است و شامل برداشتن یک لوب کامل (نیمی) از غده تیروئید می‌شود.
• ایسمکتومی: این عمل شامل برداشتن تنها ایسموس (تنگه)، یعنی بخش مرکزی غده تیروئید که دو لوب را به هم متصل می‌کند، است. این کار اغلب برای ندول‌های کوچک واقع در ایسموس انجام می‌شود.
• تیروئیدکتومی ساب‌توتال (تقریباً کامل): این عمل شامل برداشتن بخش عمده‌ای از غده تیروئید است، اما مقدار کمی از بافت تیروئید معمولاً در یک یا هر دو طرف باقی می‌ماند. امروزه این عمل به ندرت انجام می‌شود.

جراح شما توضیح خواهد داد که کدام نوع تیروئیدکتومی جزئی برای شما توصیه می‌شود و دلیل آن چیست.

چرا ممکن است به تیروئیدکتومی جزئی نیاز داشته باشم؟

جراحی برای برداشتن بخشی از غده تیروئید ممکن است به دلایل متعددی توصیه شود:

• اهداف تشخیصی: اگر شما دارای یک ندول (گره) تیروئیدی یا تورم در یک لوب هستید که مشکوک است (مثلاً بر اساس سونوگرافی یا بیوپسی سوزنی نامشخص)، ممکن است عمل همی‌تیروئیدکتومی برای برداشتن ندول و لوب اطراف آن جهت بررسی دقیق توسط پاتولوژیست و رسیدن به تشخیص قطعی انجام شود.
• ندول‌ها یا کیست‌های خوش‌خیم (غیر سرطانی): اگر یک ندول یا کیست خوش‌خیم بزرگ باشد و باعث ایجاد علائمی (مانند فشار، مشکل در بلع یا تنفس) شود یا از نظر زیبایی نگران‌کننده باشد، برداشتن بخش آسیب‌دیده تیروئید می‌تواند این مشکلات را برطرف کند.
• ندول پرکار (سمی): اگر یک ندول منفرد در تیروئید شما بیش از حد هورمون تیروئید تولید می‌کند، برداشتن لوبی که حاوی آن ندول است (همی‌تیروئیدکتومی) می‌تواند پرکاری تیروئید را درمان کند.
• سرطان تیروئید کوچک و موضعی: در موارد خاصی از سرطان تیروئید کوچک و در مراحل اولیه که محدود به یک لوب است، همی‌تیروئیدکتومی ممکن است درمان کافی باشد.
• گواتر (بزرگ شدن غده تیروئید) که یک لوب یا ایسموس را درگیر کرده است: اگر تنها بخشی از تیروئید شما بزرگ شده و باعث علائم فشاری یا ظاهر نامناسب شده باشد.

جراح شما در مورد دلایل خاص توصیه به تیروئیدکتومی جزئی در مورد فردی شما گفتگو خواهد کرد.

قبل از جراحی چه اتفاقی می‌افتد؟

قبل از عمل، چندین مرحله انجام خواهد شد:

• مشاوره سرپایی: شما با جراح خود ملاقات خواهید کرد تا در مورد جزئیات عمل جراحی گفتگو کنید. این گفتگو شامل دلایل نیاز به جراحی، بخشی از تیروئید که برداشته خواهد شد، خودِ عمل، خطرات احتمالی و آنچه باید در طول دوره بهبودی انتظار داشته باشید، خواهد بود. همچنین ممکن است برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت حمایت، با یک پرستار متخصص بالینی ملاقات کنید. این زمان فرصت مهمی برای پرسیدن هرگونه سوالی است که دارید.
• رضایت آگاهانه: جراح شما اطمینان حاصل خواهد کرد که شما عمل جراحی را درک کرده‌اید و برای انجام آن از شما رضایت آگاهانه خواهد گرفت.
• ارزیابی پیش از عمل: معمولاً یک تا دو هفته قبل از جراحی، شما به کلینیک ارزیابی پیش از عمل مراجعه خواهید کرد. یک پرستار متخصص موارد زیر را انجام خواهد داد:
• • بررسی سلامت عمومی و سوابق پزشکی شما.
  • پرسش در مورد داروهایی که در حال حاضر مصرف می‌کنید (لطفاً فهرستی از آن‌ها را همراه داشته باشید).
  • هماهنگی برای انجام آزمایش‌های ضروری، از جمله:
  • • آزمایش‌های خون روتین (شامل عملکرد تیروئید و احتمالاً سطح کلسیم به عنوان پایه).
    • نوار قلب (ECG یا بررسی فعالیت الکتریکی قلب).
    • آزمایش پوستی MRSA (استافیلوکوک اورئوس مقاوم به متی‌سیلین).
  • در صورت نیاز، ممکن است توسط متخصص بیهوشی یا پزشک نیز معاینه شوید.
• ارزیابی صدا: جراح شما قبل از عمل، عملکرد تارهای صوتی شما را بررسی می‌کند تا اطمینان حاصل شود که آن‌ها به طور طبیعی کار می‌کنند.
• تعدیل داروها: در صورتی که نیاز باشد مصرف برخی داروها را قبل از جراحی قطع کنید، مانند آسپرین، داروهای ضد التهاب یا رقیق‌کننده‌های خون (مانند وارفارین)، به شما اطلاع داده خواهد شد.
• سیگار کشیدن: اگر سیگار می‌کشید، قویاً توصیه می‌شود که مدت‌ها قبل از جراحی و حداقل ۲۴ ساعت پیش از بیهوشی، سیگار را ترک کرده یا به میزان قابل توجهی کاهش دهید تا به بهبود زخم‌ها کمک کرده و خطرات بیهوشی کاهش یابد.
• ناشتا بودن: دستورالعمل‌های خاصی در مورد زمان قطع خوردن و آشامیدن قبل از عمل دریافت خواهید کرد.

در حین جراحی چه اتفاقی می‌افتد؟

این عمل تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود، بنابراین شما در تمام مدت خواب خواهید بود.

• برش: جراح یک برش در چین طبیعی پوست در قسمت پایینی گردن شما ایجاد می‌کند.
• مراحل عمل: جراح با دقت ساختارهای مهم در سمت مورد عمل گردن شما را شناسایی و محافظت می‌کند. این ساختارها عبارتند از:
• • عصب راجعه حنجره، که کنترل حنجره (جعبه صدا) شما را در آن سمت بر عهده دارد.
  • غدد پاراتیروئید در آن سمت، که سطح کلسیم را کنترل می‌کنند. تلاش می‌شود تا این غدد و خون‌رسانی آن‌ها حفظ شوند.
• برداشتن بافت تیروئید: بخش برنامه‌ریزی‌شده از غده تیروئید شما (یک لوب برای همی‌تیروئیدکتومی، ایسموس برای ایسمکتومی، یا بخش عمده غده برای ساب‌توتال تیروئیدکتومی) با دقت برداشته می‌شود. بخش باقی‌مانده از غده تیروئید شما (در صورت وجود) در جای خود باقی می‌ماند.
• بستن زخم: برش معمولاً با بخیه های قابل جذب در زیر پوست بسته می‌شود. سطح پوست ممکن است سپس با چسب جراحی یا گاهی اوقات با نوارهای چسبی ظریف (استری‌استریپ) پوشانده شود.
• درن: گاهی اوقات ممکن است یک لوله پلاستیکی کوچک (درن) در محل زخم قرار داده شود تا مایعات اضافی خارج شوند. این لوله معمولاً یک روز بعد یا کمی بیشتر برداشته می‌شود.
• مدت زمان: این عمل معمولاً ۱ تا ۲ ساعت طول می‌کشد، اما این زمان می‌تواند متغیر باشد.

پس از جراحی چه اتفاقی می‌افتد؟

پس از عمل، شما به بخش ریکاوری و سپس به بخش بستری منتقل خواهید شد.

• مراقبت: پرستاران شما را تحت نظر خواهند داشت و فشار خون، نبض، سطح اکسیژن و محل زخم شما را بررسی می‌کنند.
• تسکین درد: ممکن است در ناحیه گردن خود کمی احساس درد یا حساسیت داشته باشید. برای راحتی شما، داروهای مسکن تجویز خواهد شد.
• وضعیت بدنی: احتمالاً از شما خواسته می‌شود که برای کمک به کاهش تورم، در وضعیت نسبتاً عمودی بنشینید.
• صدا: ممکن است صدای شما کمی گرفته یا ضعیف به نظر برسد. این موضوع شایع است و معمولاً موقتی می‌باشد.
• سطح کلسیم:
• • پس از همی‌تیروئیدکتومی (برداشتن نیمی از تیروئید) یا ایستموکتومی (برداشتن بخش میانی تیروئید)، مشکلات ناشی از کاهش کلسیم بسیار نادر است، زیرا غدد پاراتیروئید در سمتی که جراحی نشده است دست‌نخورده باقی مانده و به عملکرد طبیعی خود ادامه می‌دهند. با این حال، ممکن است سطح کلسیم خون به عنوان یک اقدام احتیاطی بررسی شود.
  • پس از ساب‌توتال تیروئیدکتومی (برداشتن بخش عمده تیروئید)، بسته به میزان بافت تیروئید برداشته شده و تعداد غدد پاراتیروئید درگیر، خطر کاهش کلسیم به صورت موقت (یا به ندرت دائمی) مشابه تیروئیدکتومی کامل وجود دارد. اگر این مورد در مورد شما صدق می‌کند، سطح کلسیم شما با دقت بیشتری تحت نظر قرار خواهد گرفت.
  • هرگونه احساس گزگز در لب‌ها، انگشتان دست یا پا، یا گرفتگی عضلات را فوراً به پرستار یا پزشک خود اطلاع دهید.
• خوردن و آشامیدن: شما معمولاً می‌توانید نوشیدن مایعات را بلافاصله پس از عمل شروع کنید و به محض اینکه احساس توانایی کردید، غذا بخورید.
• خارج کردن درن: اگر از درن استفاده شده باشد، زمانی که ترشحات به حداقل برسد، برداشته خواهد شد.
• تحرک: شما تشویق می‌شوید که از روز بعد از جراحی، با کمک دیگران از تخت خارج شده و راه بروید.
• مدت بستری در بیمارستان: برای یک همی‌تیروئیدکتومی یا ایستموکتومی بدون عارضه، ممکن است ۱ شب در بیمارستان بمانید. ساب‌توتال تیروئیدکتومی ممکن است نیاز به مدت بستری کمی طولانی‌تر داشته باشد.
• ترخیص: قبل از رفتن به خانه، دستورالعمل‌های مربوط به مراقبت از زخم، داروهای ضروری و جزئیات مربوط به نوبت پیگیری (ویزیت بعدی) را دریافت خواهید کرد.

خطرات و عوارض احتمالی چیست؟

همه عمل‌های جراحی با مقداری خطر همراه هستند. جراح شما در مورد این موارد با شما صحبت خواهد کرد. برای تیروئیدکتومی جزئی، خطرات احتمالی عبارتند از:

• 

  خطرات بیهوشی عمومی: این موارد نادر هستند و توسط متخصص بیهوشی شما مورد بحث قرار خواهند گرفت.
• خونریزی (هماتوم): تجمع خون در زیر پوست. این مورد غیرمعمول است و معمولاً بلافاصله پس از جراحی رخ می‌دهد. در صورت شدید بودن، ممکن است نیاز به بازگشت به اتاق عمل باشد.
• عفونت زخم: نادر است و معمولاً با آنتی‌بیوتیک قابل درمان است.
• جای زخم (اسکار): شما جای زخمی خواهید داشت که معمولاً در چین گردن قرار دارد و به‌طور معمول با گذشت زمان به خوبی محو می‌شود.
• • اسکار غیرطبیعی (کلوئید یا هیپرتروفیک): نادر است، اما برخی افراد ممکن است دچار اسکارهای ضخیم‌تری شوند.
  • بی‌حسی/سفتی اطراف جای زخم: در ابتدا شایع است و معمولاً بهبود می‌یابد.
• سروما: تجمع مایع شفاف در زیر جای زخم که معمولاً خودبه‌خود برطرف می‌شود.
• تغییر صدا (دیسفونی):
• • گرفتگی/ضعف موقت صدا: می‌تواند به دلیل کبودی عصب راجعه حنجره در سمت جراحی، تورم یا لوله تنفسی رخ دهد. معمولاً ظرف چند روز تا چند هفته بهبود می‌یابد.
  • آسیب دائمی به عصب راجعه حنجره (در سمت جراحی شده): در حدود ۱٪ از موارد رخ می‌دهد و می‌تواند منجر به گرفتگی یا ضعف دائمی صدا شود.
  • آسیب به عصب حنجره فوقانی (در سمت جراحی شده): می‌تواند بر قدرت پرتاب صدا و زیر و بمی آن تأثیر بگذارد. معمولاً موقتی است.
• نیاز به جایگزینی هورمون تیروئید (کم‌کاری تیروئید):
• • پس از همی‌تیروئیدکتومی (برداشتن نیمی از تیروئید)، لوب باقی‌مانده اغلب قادر است هورمون تیروئید کافی برای نیازهای بدن تولید کند، بنابراین بسیاری از بیماران (حدود ۷۰ تا ۹۰ درصد) نیازی به مصرف مادام‌العمر قرص‌های هورمون تیروئید ندارند. با این حال، حدود ۱۰ تا ۳۰ درصد از بیماران ممکن است بعداً دچار کم‌کاری تیروئید شوند و نیاز به مصرف لووتیروکسین داشته باشند.
  • پس از ایستمکتومی (برداشتن بخش میانی تیروئید، در صورتی که لوب‌ها سالم باشند)، معمولاً نیازی به جایگزینی هورمون نیست.
  • پس از تیروئیدکتومی ساب‌توتال (برداشتن بخش عمده تیروئید)، نیاز به جایگزینی هورمون محتمل‌تر است و به میزان بافت تیروئید فعال باقی‌مانده بستگی دارد.
  • پس از جراحی، آزمایش‌های خون برای بررسی عملکرد بافت تیروئید باقی‌مانده انجام خواهید داد.

چشم‌انداز بلندمدت

عملکرد تیروئید: نکته اصلی در بلندمدت پس از تیروئیدکتومی جزئی، عملکرد بافت تیروئید باقی‌مانده شماست.

• بسیاری از بیماران، به‌ویژه پس از همی‌تیروئیدکتومی، عملکرد طبیعی تیروئید را بدون نیاز به دارو حفظ خواهند کرد.
• برای پایش سطح هورمون‌های تیروئید، انجام منظم آزمایش خون (TSH) ضروری خواهد بود.
• اگر بافت تیروئید باقی‌مانده شما هورمون کافی تولید نکند (کم‌کاری تیروئید)، باید روزانه قرص لووتیروکسین مصرف کنید. علائم کم‌کاری تیروئید شامل خستگی، افزایش وزن، خشکی پوست، یبوست و احساس سرما است. در صورت بروز این علائم با پزشک عمومی خود تماس بگیرید.
• سطح کلسیم: در اکثر تیروئیدکتومی‌های جزئی (همی‌تیروئیدکتومی، ایستمکتومی)، مشکلات بلندمدت کلسیم بسیار نادر است. اگر تیروئیدکتومی ساب‌توتال انجام داده‌اید و دچار کم‌کاری دائمی پاراتیروئید شده‌اید (که نادر است)، نیاز به مصرف مادام‌العمر کلسیم و ویتامین D خواهید داشت.
• پیگیری: شما جلسات پیگیری با جراح خود خواهید داشت تا روند بهبودی بررسی شده و در مورد نتایج پاتولوژی بحث شود. پیگیری‌های بلندمدت بر پایش عملکرد تیروئید متمرکز خواهد بود. اگر جراحی شما به دلیل سرطان بوده است، پروتکل‌های خاص پیگیری سرطان اعمال خواهد شد.

بهبودی و بازگشت به فعالیت‌های عادی

مراقبت از زخم:

• اگر از چسب جراحی روی بخیه‌های جذبی استفاده شده باشد، معمولاً می‌توانید از روز بعد از جراحی دوش بگیرید. محل را به آرامی خشک کنید.
• اگر از استری‌ستریپ (Steristrips) استفاده شده است، سعی کنید آن‌ها را حدود یک هفته یا طبق توصیه پزشک خشک نگه دارید.
• پس از بهبودی، ماساژ ملایم با کرم مرطوب‌کننده بدون عطر می‌تواند به بهبود جای زخم کمک کند.
• در صورت مشاهده علائم عفونت (افزایش قرمزی، درد، تورم، ترشح) با پزشک عمومی خود تماس بگیرید.

استراحت و فعالیت:

• در ۱ تا ۲ هفته اول فعالیت‌های خود را محدود کنید.
• تا زمانی که جراح توصیه نکرده است (معمولاً ۲ تا ۴ هفته)، از فعالیت‌های سنگین و بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید.
• هنگامی که روند بهبودی آغاز شد، تمرینات ملایم گردن می‌تواند به رفع خشکی آن کمک کند.

بازگشت به کار: معمولاً ۱ تا ۲ هفته برای کارهای سبک، و برای مشاغل فیزیکی‌تر زمان بیشتری نیاز است.

رانندگی: زمانی که بتوانید به راحتی سر خود را بچرخانید و درد قابل توجهی نداشته باشید.

زندگی پس از جراحی برداشتن بخشی از تیروئید (تیروئیدکتومی جزئی)

برای اکثر افراد، زندگی پس از تیروئیدکتومی جزئی تا حد زیادی مانند قبل ادامه می‌یابد، به‌ویژه اگر بافت باقی‌مانده تیروئید عملکرد طبیعی داشته باشد.

• پایش: جنبه کلیدی، پایش منظم سطح هورمون‌های تیروئید شما از طریق آزمایش خون نزد پزشک عمومی‌تان است.
• آگاهی: نسبت به علائم کم‌کاری تیروئید (هیپوتیروئیدی) آگاه باشید و در صورت بروز، آن‌ها را به پزشک عمومی خود گزارش دهید، زیرا ممکن است نیاز به شروع مصرف لووتیروکسین داشته باشید.
• دارو: اگر نیاز به مصرف لووتیروکسین داشته باشید، این دارو یک قرص ساده است که روزی یک‌بار مصرف می‌شود.
• حمایت: سازمان‌های حمایت از بیمار مانند «بنیاد تیروئید بریتانیا» می‌توانند اطلاعات و پشتیبانی ارائه دهند.

بیشتر افراد پس از جراحی برداشتن بخشی از تیروئید (تیروئیدکتومی جزئی) به خوبی بهبود می‌یابند و کیفیت زندگی مطلوبی را حفظ می‌کنند.