Przegląd

Refluks żołądkowo-przełykowy to bardzo częsta dolegliwość, w której zawartość żołądka, w tym kwas żołądkowy, soki trawienne (takie jak żółć) i enzymy (takie jak pepsyna), cofa się do przełyku (rurki, która przenosi pokarm z ust do żołądka). Ten wsteczny przepływ często nazywany jest „refluksem”. Kiedy dzieje się to regularnie i powoduje uciążliwe objawy lub uszkodzenia, jest to znane jako choroba refluksowa przełyku, czyli GORD (z ang. Gastro-oesophageal Reflux Disease).

GORD jest uważana za chorobę przewlekłą, czyli długotrwałą. Może prowadzić do zapalenia przełyku, zwanego zapaleniem przełyku (oesophagitis). Chociaż wiele osób uważa refluks za jedynie zgagę, może on również powodować szereg innych objawów, z których niektóre dotyczą gardła, krtani, a nawet dróg oddechowych. Kiedy refluks dociera konkretnie do gardła (pharynx) lub krtani (larynx), jest to znane jako refluks krtaniowo-gardłowy, czyli LPR (z ang. Laryngopharyngeal Reflux). Może to powodować różne objawy, których możesz nie łączyć od razu z żołądkiem.

Życie z refluksem może być wyzwaniem, ale zrozumienie tej dolegliwości i sposobów jej leczenia może znacząco poprawić jakość życia. Ta ulotka ma na celu dostarczenie szczegółowych informacji, które pomogą Ci lepiej zrozumieć refluks żołądkowo-przełykowy.

Objawy i przyczyny

Zrozumienie, dlaczego dochodzi do refluksu i jakie objawy może on powodować, jest pierwszym krokiem do skutecznego zarządzania nim. Refluks występuje, gdy naturalna bariera między żołądkiem a przełykiem nie działa prawidłowo, umożliwiając cofanie się zawartości żołądka.

Objawy

Objawy refluksu żołądkowo-przełykowego mogą się znacznie różnić u poszczególnych osób. Można je ogólnie podzielić na objawy typowe, które dotyczą klatki piersiowej i obszaru żołądka, oraz objawy nietypowe, które często dotyczą gardła, głosu i oddychania.

• Zgaga: Jest to uczucie pieczenia, zazwyczaj odczuwane w klatce piersiowej, za mostkiem. Czasami może promieniować w górę, w kierunku gardła.
• Refluks kwasu / Regurgitacje: To sytuacja, gdy kwas żołądkowy lub pokarm cofa się do gardła lub ust, pozostawiając nieprzyjemny, kwaśny lub gorzki smak.
• Zapalenie przełyku (Oesophagitis): Oznacza to, że błona śluzowa przełyku uległa zapaleniu z powodu wielokrotnego narażenia na kwas żołądkowy. Może to powodować dyskomfort i ból.
• Trudności lub ból podczas połykania (Dysphagia lub Odynophagia): Możesz odczuwać, że jedzenie utknęło, lub doświadczać bólu podczas próby przełknięcia.
• Nieświeży oddech: Obecność treści żołądkowej w przełyku może przyczyniać się do utrzymującego się nieświeżego oddechu.
• Wzdęcia i odbijanie: Uczucie pełności i dyskomfortu w żołądku, często towarzyszące częstemu odbijaniu.
• Nudności i wymioty: Uczucie mdłości i w niektórych przypadkach faktyczne wymioty.
• Chrypka lub zmiany głosu (Dysphonia): Jeśli refluks dotrze do krtani, może podrażnić struny głosowe, prowadząc do szorstkiego lub napiętego głosu.
• Przewlekły kaszel: Przewlekły kaszel, zwłaszcza taki, który nie wydaje się mieć innej przyczyny, może być objawem refluksu podrażniającego drogi oddechowe.
• Odkaszliwanie: Częsta potrzeba odkrztuszania, często z uczuciem, jakby coś utknęło w gardle.
• Uczucie guli w gardle (Globus Sensation): Jest to uczucie guzka lub czegoś, co utknęło w gardle, nawet jeśli fizycznie nic tam nie ma.
• Ból gardła: Utrzymujący się lub nawracający ból gardła, szczególnie jeśli jest gorszy rano.
• Astma: Refluks może czasami wywoływać lub pogarszać objawy astmy.
• Erozje zębów: Kwas cofający się z żołądka może z czasem niszczyć szkliwo zębów.

Przyczyny

Refluks żołądkowo-przełykowy występuje, ponieważ pierścień mięśniowy na dole przełyku, zwany dolnym zwieraczem przełyku, staje się osłabiony lub zbyt często się rozluźnia. Ten mięsień działa jak zastawka, otwierając się, aby przepuścić pokarm do żołądka, a następnie szczelnie zamykając, aby zapobiec cofaniu się treści żołądkowej. Kiedy nie zamyka się prawidłowo, dochodzi do refluksu.

Kilka czynników może przyczyniać się do osłabienia tego mięśnia lub wywoływać objawy refluksu:

• Waga: Nadwaga lub otyłość wywiera dodatkowy nacisk na żołądek, co może wypychać jego zawartość w górę.
• Czynniki dietetyczne: Niektóre pokarmy i napoje mogą rozluźniać mięsień przełyku lub zwiększać produkcję kwasu żołądkowego. Częste winowajcy to kawa, czekolada, pomidory, alkohol, tłuste potrawy, pikantne potrawy, kofeina i cebula. Gorące napoje również mogą być czynnikiem wyzwalającym u niektórych osób.
• Nawyki żywieniowe: Spożywanie dużych posiłków, jedzenie zbyt szybko lub kładzenie się zbyt szybko po jedzeniu może zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia refluksu.
• Palenie tytoniu: Nikotyna w papierosach może rozluźniać dolny zwieracz przełyku, a także zmniejszać produkcję śliny, która pomaga neutralizować kwas.
• Alkohol: Picie alkoholu może rozluźniać mięsień przełyku i podrażniać przełyk.
• Ciasne ubranie: Ubrania ciasne w talii mogą wywierać nacisk na żołądek, sprzyjając refluksowi.
• Stres: Chociaż stres nie powoduje bezpośrednio refluksu, może nasilać objawy u wielu osób.
• Niektóre leki: Niektóre leki mogą wpływać na zdolność mięśnia do prawidłowego zamykania się lub bezpośrednio podrażniać przełyk. Należą do nich niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ, takie jak ibuprofen), leki antycholinergiczne, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) i blokery kanału wapniowego. Jeśli przyjmujesz którykolwiek z tych leków i doświadczasz refluksu, omów to z lekarzem.

Diagnoza i badania

Jeśli doświadczasz objawów refluksu żołądkowo-przełykowego, zwłaszcza jeśli są one częste, ciężkie lub nie ustępują po lekach dostępnych bez recepty, ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem rodzinnym. Będzie on w stanie ocenić Twoje objawy i zdecydować o najlepszym sposobie postępowania.

Diagnoza

Twój lekarz rodzinny rozpocznie od zadania szczegółowych pytań dotyczących Twoich objawów, w tym kiedy się zaczęły, jak często występują, co je nasila lub łagodzi, oraz czy próbowałeś już jakichkolwiek metod leczenia. Nazywa się to zbieraniem wywiadu medycznego. Zapyta również o Twój styl życia, dietę i wszelkie przyjmowane obecnie leki.

U wielu osób z typowymi objawami GORD (takimi jak zgaga i regurgitacje kwasu) i bez niepokojących „objawów alarmowych” lekarz może zasugerować wstępne leczenie inhibitorem pompy protonowej (IPP). Jest on często podawany raz dziennie przed posiłkiem przez okres 4 do 8 tygodni, aby sprawdzić, czy objawy ustępują. Takie podejście pomaga zdiagnozować GORD bez konieczności natychmiastowych inwazyjnych badań.

Należy jednak pamiętać o pewnych „objawach alarmowych”, które wymagają pilnej uwagi i dalszych badań. Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem rodzinnym, jeśli doświadczysz:

• Trudności w połykaniu (dysfagia)
• Uporczywych wymiotów
• Wymiotów krwią (hematemesis)
• Niewyjaśnionej utraty wagi
• Nowych i uporczywych objawów refluksu, jeśli masz powyżej 55 lat

Jeśli masz którykolwiek z tych objawów alarmowych, lekarz prawdopodobnie zleci pilną endoskopię przewodu pokarmowego. W takich przypadkach IPP nie powinny być przepisywane przed endoskopią, ponieważ mogłyby potencjalnie maskować poważniejszą chorobę podstawową.

W przypadku refluksu krtaniowo-gardłowego (LPR), gdzie głównym problemem są objawy gardłowe i głosowe, diagnoza może być trudniejsza. Nie ma jednego „złotego standardu” testu. Lekarz może użyć kwestionariusza, takiego jak Indeks Objawów Refluksowych, aby ocenić Twoje objawy. Często leczenie LPR rozpoczyna się na podstawie objawów, zwłaszcza jeśli występują również typowe objawy GORD.

Badania

W zależności od objawów i reakcji na początkowe leczenie, lekarz może zalecić dalsze badania:

• Endoskopia (Ezofagogastroduodenoskopia – OGD): Ta procedura polega na wprowadzeniu cienkiej, elastycznej rurki z kamerą na końcu przez gardło do przełyku, żołądka i pierwszej części jelita cienkiego. Pozwala to lekarzowi na wizualne obejrzenie błony śluzowej tych narządów pod kątem zapalenia (zapalenie przełyku), wrzodów lub innych nieprawidłowości. Jest również używana do sprawdzania warunków, takich jak przełyk Barretta, który jest zmianą w błonie śluzowej przełyku, która czasami może rozwinąć się u osób z długotrwałym refluksem.
• Elastyczna nasofaryngolaryngoskopia: Jest to procedura często wykonywana przez specjalistę laryngologa. Bardzo cienki, elastyczny endoskop jest wprowadzany przez nos w celu zbadania gardła (pharynx) i krtani (larynx). Pomaga to laryngologowi szukać oznak podrażnienia lub uszkodzenia spowodowanego refluksem, takich jak zaczerwienienie, obrzęk lub małe narośla (ziarniniaki) na strunach głosowych.
• Testy fizjologii przełyku: Te testy mierzą, jak dobrze działa przełyk. Mogą obejmować:
• • Monitorowanie pH: Polega na umieszczeniu małej sondy w przełyku na 24-48 godzin w celu zmierzenia ilości i czasu trwania refluksu kwasu.
  • Monitorowanie impedancji: Ten test może wykryć zarówno epizody refluksu kwasowego, jak i niekwasowego.
• Test na obecność Helicobacter pylori (H. pylori): Jest to powszechna bakteria, która może żyć w żołądku i powodować stany zapalne lub wrzody. Lekarz może zlecić test na obecność H. pylori, ponieważ leczenie tej bakterii może czasami poprawić objawy dyspepsji (dyskomfortu w górnej części żołądka).

Te badania pomagają zespołowi medycznemu uzyskać jasny obraz tego, co powoduje Twoje objawy i dobrać najskuteczniejszy plan leczenia.

Postępowanie i leczenie

Leczenie refluksu żołądkowo-przełykowego często obejmuje połączenie zmian stylu życia i farmakoterapii. U niektórych osób może być rozważana operacja. Celem jest zmniejszenie objawów, zapobieganie powikłaniom i poprawa jakości życia.

1. Modyfikacje stylu życia (terapie pierwszego rzutu i wspomagające): Są one kluczowe i często stanowią pierwsze zalecane kroki. Wprowadzenie tych zmian może znacząco zmniejszyć objawy:

• Redukcja masy ciała: Jeśli masz nadwagę lub otyłość, utrata wagi może znacznie zmniejszyć nacisk na żołądek i ograniczyć epizody refluksu.
• Podniesienie wezgłowia łóżka: W przypadku objawów nocnych podniesienie wezgłowia łóżka o 6-8 cali (około 15-20 cm) może pomóc grawitacji utrzymać zawartość żołądka na dole. Możesz to zrobić, umieszczając klocki pod nogami łóżka lub używając poduszki klinowej. Samo użycie dodatkowych poduszek pod głowę zazwyczaj nie jest skuteczne.
• Unikanie leżenia po posiłkach: Staraj się unikać leżenia przez co najmniej 2-3 godziny, a najlepiej 3-4 godziny po jedzeniu. Daje to żołądkowi czas na strawienie pokarmu, zanim grawitacja zacznie działać przeciwko Tobie.
• Jedzenie mniejszych, częstszych posiłków: Zamiast trzech dużych posiłków, spróbuj jeść kilka mniejszych posiłków w ciągu dnia. Zapobiega to nadmiernemu wypełnieniu żołądka.
• Identyfikacja i unikanie pokarmów wyzwalających: Zwróć uwagę na to, jakie pokarmy i napoje wydają się nasilać Twoje objawy i staraj się ich unikać. Częste czynniki wyzwalające to kawa, czekolada, pomidory, alkohol, tłuste potrawy, pikantne potrawy, kofeina i cebula. Gorące napoje również mogą być czynnikiem wyzwalającym u niektórych osób.
• Ograniczenie spożycia alkoholu: Alkohol może rozluźniać mięsień na dole przełyku i podrażniać jego błonę śluzową.
• Rzucenie palenia: Palenie znacząco nasila refluks, rozluźniając mięsień przełyku i zmniejszając ochronną produkcję śliny.
• Unikanie ciasnych ubrań: Ubrania ciasne w talii mogą wywierać nacisk na żołądek, wypychając jego zawartość w górę.
• Radzenie sobie ze stresem: Chociaż stres nie powoduje refluksu, może nasilać objawy. Znalezienie sposobów na radzenie sobie ze stresem, takich jak techniki relaksacyjne czy uważność, może być pomocne.
• Przegląd leków: Omów z lekarzem, czy którykolwiek z Twoich obecnych leków (np. NLPZ, leki antycholinergiczne, SSRI, blokery kanału wapniowego) może przyczyniać się do refluksu. Nie przerywaj przyjmowania żadnych przepisanych leków bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem.

2. Leki: