Informacje ogólne

Refluks krtaniowo-gardłowy (LPR), często nazywany „cichym refluksem”, to stan, w którym kwas żołądkowy cofa się do krtani i gardła. W przeciwieństwie do typowego refluksu żołądkowo-przełykowego (GERD), LPR często nie powoduje zgagi. Cofający się kwas żołądkowy podrażnia gardło i krtań, prowadząc do wystąpienia różnych objawów.

Objawy i przyczyny

Objawy:

• Chrypka lub zmiana barwy głosu
• Uporczywy kaszel, zwłaszcza w nocy
• Częste odkrztuszanie
• Uczucie guza lub ciała obcego w gardle (uczucie globusa)
• Spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła
• Ból gardła, trudności lub ból podczas przełykania (dysfagia)
• Nieświeży oddech (halitoza)

Przyczyny:

• Objawy LPR mogą być różne i niektórzy pacjenci mogą odczuwać tylko niektóre z nich. Do częstych objawów należą:

• Zgaga lub niestrawność (rzadziej występujące w LPR niż w GERD)
• Przepuklina rozworu przełykowego (część żołądka przemieszczająca się przez przeponę w górę)
• Otyłość
• Palenie tytoniu
• Niektóre leki (np. niektóre leki na astmę, leki zwiotczające mięśnie)
• Czynniki dietetyczne (np. tłuste lub pikantne potrawy, kofeina, alkohol)
• Spożywanie obfitych posiłków lub jedzenie tuż przed snem

Diagnostyka i badania

LPR występuje, gdy dolny zwieracz przełyku (LOS), mięsień znajdujący się w dolnej części przełyku, osłabia się lub nieprawidłowo rozluźnia, umożliwiając cofanie się kwasu żołądkowego. Górny zwieracz przełyku (UOS), znajdujący się w górnej części przełyku, również może działać nieprawidłowo, przyczyniając się do LPR. Do rozwoju LPR może przyczyniać się kilka czynników, w tym:

Jeśli odczuwasz objawy LPR, skonsultuj się z lekarzem rodzinnym lub laryngologiem. Specjalista oceni Twoje objawy oraz historię choroby i może zlecić wykonanie jednego lub kilku z poniższych badań:

• Laryngoskopia: Cienka, elastyczna rurka z kamerą jest wprowadzana przez nos w celu obejrzenia krtani i gardła. Pomaga to zidentyfikować wszelkie stany zapalne lub uszkodzenia spowodowane refluksem kwasu.
• 24-godzinna pH-metria: Mały czujnik umieszczany jest w przełyku w celu pomiaru poziomu kwasowości w ciągu 24 godzin. Pomaga to określić częstotliwość i czas trwania epizodów refluksu.
• Endoskopia: Cienka, elastyczna rurka z kamerą jest wprowadzana przez usta do przełyku w celu zbadania przełyku, żołądka i dwunastnicy. Może to pomóc w zidentyfikowaniu wszelkich nieprawidłowości lub powikłań związanych z refluksem.
• Badanie kontrastowe przełyku (połknięcie baru): Pacjent połyka płyn zawierający bar, który pokrywa przełyk i czyni go widocznym na zdjęciach rentgenowskich. Może to pomóc w zidentyfikowaniu wszelkich nieprawidłowości strukturalnych lub niedrożności.

Postępowanie i leczenie

Leczenie LPR ma na celu zmniejszenie refluksu kwasu, złagodzenie objawów oraz wygojenie uszkodzonych tkanek. Opcje leczenia mogą obejmować:

Zmiany stylu życia:

• Modyfikacje diety: Należy unikać produktów wyzwalających objawy, takich jak tłuste lub pikantne potrawy, czekolada, kofeina, alkohol, owoce cytrusowe i pomidory. Należy spożywać mniejsze, częstsze posiłki i unikać jedzenia tuż przed snem.
• Kontrola masy ciała: Utrata masy ciała, w przypadku nadwagi lub otyłości, może pomóc w zmniejszeniu refluksu.
• Uniesienie wezgłowia łóżka: Należy unieść wezgłowie łóżka o około 15–20 cm, umieszczając klocki pod nogami łóżka. Nie należy używać dodatkowych poduszek, ponieważ może to pogorszyć refluks poprzez zginanie ciała w pasie.
• Rzucenie palenia: Palenie osłabia dolny zwieracz przełyku (LOS) i nasila refluks.
• Radzenie sobie ze stresem: Stres może zaostrzać objawy refluksu. Warto rozważyć techniki relaksacyjne, takie jak joga, medytacja lub ćwiczenia głębokiego oddychania.

Leki:

• Leki zobojętniające kwas żołądkowy: Te leki dostępne bez recepty (np. Rennie®) neutralizują kwas żołądkowy i zapewniają tymczasową ulgę w zgadze i niestrawności. Można je przyjmować w razie potrzeby, ale należy bezwzględnie przestrzegać instrukcji zawartych na opakowaniu.
• Alginiany: Leki te tworzą barierę ochronną nad treścią żołądka, zapobiegając refluksowi kwasu. Są dostępne bez recepty i można je przyjmować po posiłkach oraz przed snem. Niektóre preparaty (np. Gaviscon Double Action®) zawierają zarówno lek zobojętniający, jak i alginian, które działają poprzez neutralizację kwasu żołądkowego oraz tworzenie bariery zapobiegającej dalszemu cofaniu się treści z żołądka.
• Blokery receptora H2: Leki te (np. ranitydyna (Zantac), famotydyna (Pepcid)) zmniejszają wydzielanie kwasu żołądkowego. Ranitydyna jest dostępna bez recepty w niższej dawce, podczas gdy wyższe dawki oraz famotydyna wymagają recepty. Zazwyczaj przyjmuje się je raz lub dwa razy dziennie.
• Inhibitory pompy protonowej (IPP): Leki te (np. omeprazol (Pyrocalm), lanzoprazol (Zoton), ezomeprazol (Nexium)) najskuteczniej zmniejszają wydzielanie kwasu żołądkowego. Omeprazol jest dostępny bez recepty w niższej dawce, podczas gdy wyższe dawki oraz inne leki z grupy IPP wymagają recepty. Zazwyczaj przyjmuje się je raz dziennie, przed śniadaniem.

Leczenie operacyjne:

Operacja jest rzadko potrzebna w przypadku refluksu krtaniowo-gardłowego (LPR), ale może być rozważona w ciężkich przypadkach, które nie reagują na inne metody leczenia. Fundoplikacja to zabieg chirurgiczny, który wzmacnia dolny zwieracz przełyku (LOS), zapobiegając refluksowi kwasu.

Zapobieganie

Wiele zmian w stylu życia zalecanych w leczeniu LPR może również pomóc w zapobieganiu tej dolegliwości. Należą do nich:

• Utrzymywanie prawidłowej masy ciała
• Unikanie pokarmów wyzwalających objawy
• Spożywanie mniejszych, częstszych posiłków
• Unikanie jedzenia tuż przed snem
• Rzucenie palenia
• Radzenie sobie ze stresem

Rokowanie

Przy odpowiednim leczeniu i zmianie stylu życia rokowania w przypadku LPR są zazwyczaj dobre. U większości osób następuje znaczna poprawa objawów, a długoterminowe powikłania występują rzadko. Niektóre osoby mogą jednak wymagać stałego leczenia choroby. Niezbędne jest przestrzeganie zaleceń lekarza oraz regularne uczęszczanie na wizyty kontrolne w celu monitorowania postępów i dostosowywania leczenia w razie potrzeby.