Informacje ogólne

Ślinianki przyuszne to największe ze ślinianek, które odpowiadają za produkcję śliny pomagającej w żuciu, przełykaniu i trawieniu pokarmów. Każdy człowiek posiada dwie ślinianki przyuszne, umiejscowione po obu stronach twarzy, tuż przed uchem, rozciągające się w kierunku linii żuchwy. Guz ślinianki przyusznej to obszar, w którym doszło do nieprawidłowego rozrostu komórek, tworząc masę lub obrzęk w tym konkretnym regionie.

Wykrycie guza na szyi lub twarzy często wywołuje u pacjentów niepokój, jednak należy pamiętać, że zdecydowana większość tych zmian ma charakter łagodny, co oznacza, że nie są one nowotworami złośliwymi. W rzeczywistości około 80% wszystkich guzów ślinianki przyusznej to zmiany niezłośliwe. Choć zmiany te mogą wystąpić w każdym wieku, guzy łagodne najczęściej spotyka się u osób po 40. roku życia. Guzy złośliwe (nowotworowe) występują znacznie rzadziej i zazwyczaj pojawiają się u osób po 60. roku życia. Ponieważ guzy te mogą z czasem rosnąć i potencjalnie powodować problemy z sąsiadującymi strukturami, lekarze zazwyczaj zalecają dokładną diagnostykę oraz często chirurgiczne usunięcie zmiany w celu zapewnienia długoterminowego zdrowia.

Objawy i przyczyny

Większość guzów ślinianki przyusznej rozwija się powoli i bezobjawowo. Ponieważ ślinianka jest ukryta przed uchem, można nie zauważyć małego guzka, dopóki nie osiągnie on określonego rozmiaru lub nie zostanie przypadkowo wyczuty podczas mycia twarzy lub golenia.

Objawy

Najczęstszym objawem guza ślinianki przyusznej jest niebolesny obrzęk lub twarda masa w okolicy tuż przed uchem lub poniżej niego. W większości przypadków guz jest jedynym objawem. Należy jednak skonsultować się ze specjalistą, jeśli zauważysz którykolwiek z poniższych objawów:

• Guz, który wydaje się szybko rosnąć.
• Ból w okolicy ślinianki.
• Osłabienie mięśni twarzy, takie jak trudności z uśmiechaniem się lub domknięciem oka po jednej stronie.
• Zmiany skórne nad guzem, takie jak zaczerwienienie lub wgłębienia.
• Powiększone węzły chłonne na szyi.

Jeśli wystąpi którykolwiek z tych bardziej niepokojących objawów, ważne jest, aby niezwłocznie zasięgnąć porady lekarskiej, aby lekarz mógł ocenić sytuację.

Przyczyny

Guz ślinianki przyusznej jest w istocie nadmiernym rozrostem komórek w obrębie gruczołu. Choć nie zawsze wiadomo dokładnie, dlaczego komórki te zaczynają się namnażać, mogą one tworzyć różne rodzaje zmian. Najczęstszym typem łagodnym jest gruczolak wielopostaciowy. Innym częstym rodzajem jest guz Warthina. Chociaż guzy łagodne nie rozprzestrzeniają się na inne części ciała, mogą stale rosnąć, dlatego lekarze często zalecają ich usunięcie. W rzadkich przypadkach niektóre guzy łagodne mogą z czasem ulec zmianie i stać się nowotworami złośliwymi, co jest kolejnym powodem, dla którego zazwyczaj zaleca się wczesne leczenie. Guzy złośliwe występują znacznie rzadziej i obejmują takie typy jak rak śluzowo-naskórkowy czy rak gruczołowo-torbielowaty. Inne przyczyny wystąpienia guza w tym obszarze mogą obejmować powiększone węzły chłonne, które są częścią układu odpornościowego, lub, bardzo rzadko, przerzuty raka skóry z twarzy lub owłosionej skóry głowy.

Diagnostyka i badania

Ponieważ w śliniance przyusznej może występować wiele różnych rodzajów guzków, lekarz będzie musiał przeprowadzić szereg badań, aby dokładnie zrozumieć, co się dzieje. Proces ten pomaga zespołowi medycznemu stworzyć najlepszy możliwy plan opieki.

Diagnostyka

Twoja ścieżka leczenia rozpoczyna się od konsultacji, podczas której specjalista przeprowadzi szczegółowy wywiad lekarski. Zapyta, jak długo guz jest obecny, czy zmienił swój rozmiar oraz czy odczuwasz ból lub inne objawy. Podczas badania fizykalnego lekarz dokładnie zbada guz, aby sprawdzić jego wielkość, strukturę oraz to, czy jest on nieruchomy, czy przesuwa się nieco pod skórą. Lekarz zbada również Twoją twarz i szyję, aby sprawdzić, czy nie występują inne oznaki obrzęku lub problemy neurologiczne.

Badania

Aby uzyskać pełniejszy obraz sytuacji, lekarz prawdopodobnie zleci wykonanie kilku badań:

• Badanie ultrasonograficzne (USG): Wykorzystuje fale dźwiękowe do stworzenia obrazu zmiany, co pozwala lekarzowi ocenić, czy jest ona lita, czy wypełniona płynem.
• Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC): Jest to bardzo powszechne i pomocne badanie. Lekarz używa bardzo cienkiej igły, aby pobrać niewielką próbkę komórek ze zmiany. Następnie komórki te są badane pod mikroskopem, co pomaga określić rodzaj rozrostu.
• Biopsja gruboigłowa: Jeśli wynik biopsji BAC nie dostarcza wystarczających informacji, lekarz może wykonać biopsję gruboigłową, podczas której pobierana jest nieco większa próbka tkanki w celu uzyskania bardziej szczegółowej diagnozy.
• Rezonans magnetyczny (MRI) lub tomografia komputerowa (TK): Są to szczegółowe badania obrazowe, które zapewniają trójwymiarowy obraz obszaru. Są one szczególnie przydatne, jeśli zmiana jest położona głęboko, jest nieruchoma lub jeśli lekarz musi dokładnie ocenić relację zmiany z nerwem twarzowym i innymi pobliskimi strukturami.

Postępowanie i leczenie

Podstawową metodą leczenia większości zmian w śliniance przyusznej jest zabieg chirurgiczny, zwany parotidektomią. Jest to procedura polegająca na usunięciu guza wraz z niewielkim marginesem zdrowej tkanki wokół niego. W przypadku łagodnych, dobrze odgraniczonych zmian chirurg dąży do usunięcia guza przy jednoczesnym zachowaniu nerwu twarzowego, który przebiega przez śliniankę i odpowiada za mimikę twarzy. Jeśli istnieje podejrzenie, że zmiana jest nowotworem złośliwym, operacja może być bardziej rozległa, aby upewnić się, że usunięto całą zmienioną chorobowo tkankę; w niektórych przypadkach chirurg może również usunąć pobliskie węzły chłonne szyi.

Jeśli guz okaże się złośliwy, opiekę nad pacjentem przejmie zespół wielodyscyplinarny – grupa różnych specjalistów, którzy współpracują w celu zaplanowania leczenia. W niektórych przypadkach, zwłaszcza jeśli guz jest duży lub o wysokim stopniu złośliwości, po operacji może zostać zaproponowana radioterapia. Wykorzystuje ona ukierunkowane wiązki energii w celu zniszczenia pozostałych komórek nowotworowych i poprawy długoterminowych wyników leczenia. W przypadku niektórych specyficznych rodzajów łagodnych guzów, takich jak guz Warthina, lekarz może niekiedy zasugerować jedynie obserwację zmiany, jeśli jest ona mała i nie powoduje żadnych dolegliwości, choć decyzja ta jest podejmowana indywidualnie w każdym przypadku.

Profilaktyka

Obecnie nie istnieją żadne konkretne zmiany w stylu życia ani środki zapobiegawcze, które mogłyby powstrzymać powstawanie guza ślinianki przyusznej. Ponieważ zmiany te są często związane z naturalnym, losowym sposobem podziału komórek wewnątrz gruczołu, zazwyczaj nie są one spowodowane dietą, środowiskiem ani nawykami związanymi ze stylem życia. Najlepszym podejściem w ramach „profilaktyki” jest po prostu uważna obserwacja własnego ciała. Jeśli zauważysz nowy lub utrzymujący się guzek przed uchem, nie ignoruj go. Wczesna konsultacja z lekarzem pierwszego kontaktu lub specjalistą otolaryngologiem (laryngologiem) jest najskuteczniejszym sposobem na zapewnienie, że jeśli wystąpi problem, zostanie on wykryty i leczony na najwcześniejszym możliwym etapie.

Perspektywy / Rokowania

Rokowania dla większości osób z guzem ślinianki przyusznej są bardzo pozytywne. Ponieważ zdecydowana większość tych zmian ma charakter łagodny, większość pacjentów wraca do pełnego zdrowia po leczeniu. Jeśli usuwany jest guz łagodny, celem jest całkowite wyleczenie schorzenia. Ważne jest jednak, aby zgłaszać się na wizyty kontrolne zgodnie z zaleceniami zespołu medycznego, ponieważ niektóre guzy łagodne mogą nawracać, jeśli nie zostaną usunięte w całości.

Życie z nieleczonym guzem ślinianki przyusznej może prowadzić do jego dalszego wzrostu. Z czasem duży guz może stać się trudniejszy do usunięcia i może ostatecznie uciskać nerw twarzowy, co może prowadzić do osłabienia lub drętwienia twarzy. Decydując się na diagnostykę i leczenie guza, podejmujesz najlepszy krok w celu ochrony funkcji twarzy i swojego długoterminowego zdrowia. Po rekonwalescencji większość osób wraca do swoich normalnych codziennych czynności w ciągu kilku tygodni. Chociaż po operacji może wystąpić pewne drętwienie w okolicy płatka ucha lub policzka, często staje się ono z czasem mniej zauważalne, a zespół medyczny będzie wspierać Cię podczas całego procesu powrotu do zdrowia, aby zapewnić Ci jak najlepszą jakość życia.