Na czym polega operacja uchyłka gardłowo-przełykowego?

Operacja uchyłka gardłowo-przełykowego to zabieg mający na celu usunięcie małej kieszonki lub worka, który tworzy się w ścianie przełyku, konkretnie w jego górnej części. Schorzenie to jest czasami nazywane uchyłkiem Zenkera. Uchyłek ten powstaje na skutek osłabienia mięśni górnej części przełyku, przez co nie rozluźniają się one tak skutecznie, jak powinny podczas przełykania. Z czasem może to prowadzić do powstania uwypuklenia w wyściółce gardła.

Pokarm i płyny mogą gromadzić się w tym uchyłku, zamiast swobodnie przemieszczać się do żołądka. Problem ten częściej występuje u osób starszych, zwłaszcza po 70. roku życia, i dotyczy częściej mężczyzn niż kobiet. Głównym celem operacji jest usunięcie tej kieszonki, co umożliwia swobodne przechodzenie pokarmu, poprawia zdolność przełykania oraz zapobiega potencjalnym powikłaniom, takim jak infekcje układu oddechowego.

Istnieje kilka różnych metod przeprowadzenia tej operacji, a wybór zależy od takich czynników jak wielkość uchyłka, ogólny stan zdrowia pacjenta oraz wyniki badań przedoperacyjnych. Najczęstszą metodą jest zespolenie endoskopowe (staplerowe), które wykonuje się przez usta bez konieczności wykonywania zewnętrznego nacięcia. Inne opcje obejmują miotomię mięśnia zwieracza górnego przełyku, która polega na przecięciu określonego mięśnia, lub uwalnianie uchyłka (uchyłkektomię), czyli operację otwartą, podczas której uchyłek usuwa się przez nacięcie na szyi.

Dlaczego operacja uchyłka gardłowo-przełykowego może być konieczna?

Operacja uchyłka gardłowo-przełykowego może być konieczna, jeśli odczuwasz objawy spowodowane gromadzeniem się pokarmu i płynów w uchyłku przełyku. Celem operacji jest znaczne złagodzenie tych objawów i zapobieżenie poważniejszym problemom zdrowotnym. Oto główne powody, dla których ten zabieg może zostać zalecony:

• Trudności w przełykaniu (dysfagia): Jest to jeden z najczęstszych i najbardziej uciążliwych objawów. Możesz odnosić wrażenie, że pokarm utyka w gardle lub że trudno go przełknąć.
• Regurgitacja (cofanie się treści pokarmowej): Połknięty pokarm może się cofać, często wiele godzin po jedzeniu, i może być niestrawiony. Jest to szczególnie nieprzyjemne i może występować nawet w pozycji leżącej.
• Bulgotanie: Możesz słyszeć bulgotanie dochodzące z gardła, gdy pokarm i płyny przemieszczają się do uchyłka i z powrotem.
• Uczucie przeszkody w gardle: Niektóre osoby opisują uczucie utrzymującej się „kuli” w gardle, nawet gdy nic nie jedzą.
• Krztuszenie się i kaszel: Pokarm lub płyn zalegający w uchyłku może czasami przedostać się do dróg oddechowych, prowadząc do krztuszenia się lub kaszlu, zwłaszcza po jedzeniu.
• Nieświeży oddech (halitoza): Pokarm uwięziony w uchyłku może ulegać rozkładowi, powodując nieprzyjemny zapach.
• Chrypka i przewlekły kaszel: Podrażnienie spowodowane cofającą się treścią pokarmową może czasami wpływać na głos lub powodować uporczywy kaszel.
• Utrata masy ciała: Jeśli przełykanie staje się bardzo trudne lub niekomfortowe, możesz zacząć jeść mniej, co prowadzi do niezamierzonej utraty wagi.
• Zwiększone ryzyko infekcji klatki piersiowej: Gdy pokarm lub płyn z uchyłka przedostaje się do płuc, może to powodować poważne infekcje klatki piersiowej, takie jak zapalenie płuc. Jest to istotny problem, szczególnie u osób starszych, a celem operacji jest zapobieganie tym potencjalnie zagrażającym życiu powikłaniom.

Nieleczone objawy mogą z czasem ulec nasileniu, prowadząc do ciągłego dyskomfortu, niedożywienia i nawracających problemów z płucami. W bardzo rzadkich przypadkach uchyłek gardłowo-przełykowy może wiązać się z nieznacznie zwiększonym ryzykiem wystąpienia nowotworu. W przypadku małych uchyłków, które nie powodują żadnych objawów, lekarz może zalecić ich obserwację zamiast natychmiastowej operacji. Jeśli jednak objawy wpływają na jakość Twojego życia lub stanowią zagrożenie dla zdrowia, operacja jest zazwyczaj najskuteczniejszym sposobem leczenia, poprawiającym przełykanie i zapobiegającym przyszłym powikłaniom.

Co dzieje się przed operacją?

Przygotowanie do operacji uchyłka gardłowo-przełykowego obejmuje szereg ważnych kroków, które mają na celu zapewnienie, że pacjent jest w odpowiednim stanie zdrowia do zabiegu i że wszystko przebiegnie bez zakłóceń. Proces ten zazwyczaj rozpoczyna się na kilka tygodni przed wyznaczonym terminem operacji.

Wstępna konsultacja ambulatoryjna i diagnostyka

Droga do leczenia zazwyczaj rozpoczyna się od wizyty ambulatoryjnej, podczas której omawiane są objawy i przeprowadzane jest badanie przedmiotowe. Aby potwierdzić diagnozę uchyłka gardłowo-przełykowego oraz ocenić jego wielkość i lokalizację, zazwyczaj wykonuje się specjalne badanie rentgenowskie zwane badaniem kontrastowym przełyku (z użyciem baru). Podczas tego badania pacjent wypija płyn zawierający bar, który jest widoczny na zdjęciach rentgenowskich, co pozwala lekarzom zaobserwować, jak przemieszcza się on w dół przełyku i czy gromadzi się w uchyłku. Badanie to ma kluczowe znaczenie dla zaplanowania najlepszej metody operacyjnej.

Ocena przedoperacyjna (1-2 tygodnie przed operacją)

Na około jeden do dwóch tygodni przed planowaną operacją pacjent zgłasza się na wizytę w ramach oceny przedoperacyjnej. Jest to kompleksowy przegląd stanu zdrowia, mający na celu upewnienie się, że pacjent jest w wystarczająco dobrej kondycji do poddania się znieczuleniu ogólnemu oraz samej operacji. Podczas tej wizyty pielęgniarka lub lekarz:

• Przeprowadzą szczegółowy wywiad medyczny, pytając o przebyte choroby, operacje oraz obecny stan zdrowia.
• Wykonają badanie przedmiotowe.
• Zlecą wykonanie różnych badań, które mogą obejmować:
• • Badania krwi: W celu oceny ogólnego stanu zdrowia, morfologii, czynności nerek oraz zdolności krzepnięcia krwi.
  • Badania rentgenowskie (RTG): Często RTG klatki piersiowej w celu oceny płuc i serca.
  • EKG (elektrokardiogram): W celu oceny aktywności elektrycznej serca.
• Omówienie przyjmowanych na stałe leków. Bardzo ważne jest poinformowanie lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, w tym lekach dostępnych bez recepty, suplementach diety i preparatach ziołowych.
• Przekazanie szczegółowych instrukcji dotyczących leków rozrzedzających krew (np. warfaryna, aspiryna, klopidogrel). Prawdopodobnie zostanie zalecone ich odstawienie na określoną liczbę dni przed operacją, aby zmniejszyć ryzyko krwawienia. Należy zawsze ściśle przestrzegać tych zaleceń.
• Wyjaśnienie różnych dostępnych opcji chirurgicznych (zszywanie endoskopowe, miotomia mięśnia zwieracza górnego przełyku lub wycięcie uchyłka) oraz omówienie, która opcja jest najbardziej odpowiednia w oparciu o wyniki badania kontrastowego przełyku, wielkość uchyłka, wiek i ogólny stan zdrowia.
• Przekazanie formularza świadomej zgody do przeczytania i podpisania. Formularz ten potwierdza, że pacjent rozumie przebieg zabiegu, jego korzyści oraz potencjalne ryzyko, a także wyraża zgodę na operację.
• Przekazanie szczegółowych instrukcji dotyczących postu przed operacją.

Dzień przed operacją

Otrzymają Państwo jasne instrukcje dotyczące tego, kiedy należy przestać jeść i pić przed operacją. Zazwyczaj konieczne jest zaprzestanie spożywania pokarmów stałych na co najmniej sześć godzin przed zabiegiem oraz zaprzestanie picia klarownych płynów (takich jak woda, czarna herbata lub klarowny sok jabłkowy) na co najmniej dwie godziny przed. Kluczowe jest dokładne przestrzeganie tych zaleceń dotyczących postu, aby zapewnić pusty żołądek, co zmniejsza ryzyko powikłań podczas znieczulenia.

W dniu operacji

Zostaną Państwo poproszeni o przybycie do szpitala w dniu operacji. Po przybyciu na miejsce zostaną Państwo zarejestrowani i skierowani na oddział lub do strefy przygotowawczej. Pielęgniarka sprawdzi parametry życiowe (temperaturę, tętno, ciśnienie krwi) i potwierdzi dane osobowe. Spotkają się Państwo również z chirurgiem oraz anestezjologiem. Anestezjolog omówi z Państwem kwestię znieczulenia ogólnego, odpowie na wszelkie pytania i upewni się, że są Państwo przygotowani do zabiegu.

Co dzieje się podczas operacji?

Operacja uchyłka gardłowo-przełykowego (uchyłka Zenkera) przeprowadzana jest w znieczuleniu ogólnym, co oznacza, że pacjent śpi i nie odczuwa żadnego bólu podczas zabiegu. Operacja trwa zazwyczaj około godziny, choć czas ten może się różnić w zależności od zastosowanej techniki.

Istnieje kilka różnych podejść chirurgicznych, a metoda wybrana dla Państwa została omówiona podczas oceny przedoperacyjnej:

1. Endoskopowe zespolenie staplerem (najczęstsza metoda)

Jest to najczęściej stosowana metoda, uważana za mniej inwazyjną. Chirurg:

• Wprowadza sztywną metalową rurkę, zwaną endoskopem (rodzaj teleskopu), przez usta do gardła. Pozwala to na wyraźne uwidocznienie uchyłka gardłowo-przełykowego.
• Gdy uchyłek jest dobrze widoczny, przez endoskop wprowadzane jest specjalne urządzenie zszywające (stapler).
• Urządzenie to służy do przecięcia i zszycia ściany oddzielającej uchyłek od głównego światła przełyku. Skutecznie tworzy to wspólną przestrzeń, otwierając szyjkę uchyłka, dzięki czemu pokarm i płyny mogą swobodnie spływać do przełyku, zamiast gromadzić się w uchyłku.
• Podczas tego procesu przecinany jest również mięsień zwieracz górny przełyku (mięsień pierścienno-gardłowy) (mięsień w kształcie pierścienia w górnej części przełyku). Pomaga to rozluźnić mięsień, który często jest zbyt napięty i przyczynia się do powstawania uchyłka, co zmniejsza ryzyko nawrotu problemu.

2. Miotomia mięśnia pierścienno-gardłowego

Zabieg ten polega na przecięciu mięśnia pierścienno-gardłowego w celu jego rozluźnienia. Jest często odpowiedni w przypadku mniejszych uchyłków, gdzie głównym problemem jest nieprawidłowe rozluźnianie się mięśnia. Czasami można to wykonać jako część procedury endoskopowego zespolenia staplerem lub jako samodzielną operację.

3. Wycięcie uchyłka (operacja otwarta)

Ta metoda jest zazwyczaj zarezerwowana dla większych uchyłków lub przypadków, w których dostęp endoskopowy jest utrudniony. Obejmuje ona:

• Wykonanie niewielkiego nacięcia na szyi.
• Poprzez to nacięcie chirurg ostrożnie lokalizuje uchyłek gardłowo-przełykowy.
• Następnie uchyłek jest całkowicie usuwany (wycinany).
• Otwór w miejscu, w którym uchyłek był połączony z przełykiem, jest następnie zamykany szwami.

Co dzieje się po operacji?

Rekonwalescencja rozpoczyna się natychmiast po operacji uchyłka gardłowo-przełykowego. Okres pooperacyjny obejmuje ścisłe monitorowanie stanu zdrowia, stopniowy powrót do jedzenia, leczenie przeciwbólowe oraz szczegółowe zalecenia dotyczące rekonwalescencji w domu.

Bezpośrednio po operacji (sala wybudzeń)

Po wybudzeniu ze znieczulenia ogólnego pacjent przebywa na sali wybudzeń. Pielęgniarki będą uważnie monitorować parametry życiowe, w tym temperaturę, tętno i ciśnienie krwi. Początkowo możesz czuć się nieco senny lub zdezorientowany. Prawdopodobnie będziesz odczuwać ból gardła, co jest normalne po tego typu operacji, zwłaszcza jeśli przez usta wprowadzany był endoskop.

W dniu operacji (pobyt na oddziale)

Gdy będziesz w pełni wybudzony i w stabilnym stanie, zostaniesz przeniesiony na oddział. Przez około cztery do sześciu godzin po operacji będziesz musiał pozostać na czczo (co oznacza zakaz spożywania pokarmów i napojów), aby umożliwić rozpoczęcie procesu gojenia w miejscu operowanym i zmniejszyć ryzyko powikłań. Po tym czasie, jeśli chirurg i pielęgniarki uznają, że stan na to pozwala, będziesz mógł zacząć przyjmować niewielkie ilości sterylnej wody. Jeśli będziesz dobrze tolerować płyny, stopniowo wprowadzane będą inne klarowne napoje.

W przypadku pacjentów, u których wykonano zabieg metodą otwartą (wycięcie uchyłka), w okolicy szyi może znajdować się niewielki dren, który pomaga usuwać gromadzący się płyn. Możesz również mieć założone na szyi klipsy lub szwy, które będą musiały zostać usunięte w późniejszym terminie.

Pierwsze dni w szpitalu

W ciągu kolejnych 12–24 godzin będzie Pan/Pani stopniowo przechodzić z płynów na dietę lekkostrawną. Większość pacjentów jest w stanie rozpocząć spożywanie miękkich pokarmów następnego dnia. Ważne jest, aby dokładnie przeżuwać pokarm i jeść powoli. W przypadku niektórych zabiegów otwartych może być konieczne zastosowanie zgłębnika nosowo-żołądkowego (cienkiej rurki wprowadzanej przez nos do żołądka) przez 5–7 dni w celu zapewnienia żywienia podczas gojenia się miejsca operowanego, co oznacza, że w tym czasie nie będzie Pan/Pani przyjmować pokarmów drogą doustną.

W celu złagodzenia bólu gardła otrzyma Pan/Pani leki przeciwbólowe. Może Pan/Pani również otrzymywać antybiotyki przez 24–48 godzin w celu zapobiegania infekcjom oraz codzienne zastrzyki z heparyny (lek rozrzedzający krew) w celu zapobiegania zakrzepom, zwłaszcza jeśli przebył(a) Pan/Pani zabieg otwarty lub jest mniej aktywny(-a) ruchowo.

Długość pobytu w szpitalu różni się w zależności od rodzaju przebytej operacji:

• Endoskopowe zespolenie (staplerowe): Wielu pacjentów może wrócić do domu tego samego lub następnego dnia.
• Operacja otwarta (wycięcie uchyłka): Zazwyczaj konieczny jest pobyt w szpitalu przez 5–7 dni, a czasami do 7–10 dni, zwłaszcza jeśli zastosowano dreny w ranie lub zgłębnik nosowo-żołądkowy. Dreny są zazwyczaj usuwane po 2–3 dniach.

Kryteria wypisu i powrót do domu

Zostanie Pan/Pani wypisany(-a) ze szpitala, gdy będzie Pan/Pani czuć się dobrze, będzie Pan/Pani w stanie pić i spożywać dietę lekkostrawną, a zespół medyczny będzie zadowolony z postępów w rekonwalescencji. Przed wyjściem otrzyma Pan/Pani szczegółowe instrukcje dotyczące pielęgnacji rany (jeśli dotyczy), leczenia bólu oraz tego, czego można się spodziewać podczas rekonwalescencji w domu.

Rekonwalescencja w domu (pierwsze tygodnie)

• Dieta: Przez kilka dni należy stosować dietę lekkostrawną, stopniowo wprowadzając normalne pokarmy w miarę poprawy samopoczucia. Na początku należy unikać potraw bardzo twardych, chrupiących lub ostrych.
• Leczenie bólu: Ból gardła prawdopodobnie będzie się utrzymywał przez kilka dni. Należy kontynuować przyjmowanie przepisanych leków przeciwbólowych zgodnie z zaleceniami lekarza.
• Aktywność: Zaleca się powstrzymanie od forsownej aktywności i pracy przez około dwa tygodnie, aby umożliwić organizmowi prawidłowe gojenie. Należy słuchać swojego organizmu i stopniowo zwiększać poziom aktywności.
• Pielęgnacja rany (w przypadku zabiegów otwartych): Jeśli wykonano zabieg otwarty, otrzymają Państwo instrukcje dotyczące pielęgnacji nacięcia na szyi. Wszelkie klipsy lub szwy na szyi są zazwyczaj usuwane przez pielęgniarkę w przychodni lekarza rodzinnego lub w poradni szpitalnej 7–10 dni po operacji.

Długoterminowa rekonwalescencja i wizyty kontrolne

Pełna rekonwalescencja trwa zazwyczaj około dwóch tygodni, po czym większość osób może wrócić do swoich normalnych zajęć i pracy. Zazwyczaj około 4–6 tygodni po wypisie ze szpitala odbędzie się wizyta kontrolna u chirurga, podczas której sprawdzony zostanie postęp leczenia i upewnimy się, że nie występują żadne utrzymujące się problemy.

Jakie są potencjalne ryzyka i powikłania?

Podobnie jak w przypadku każdego zabiegu chirurgicznego, operacja uchyłka gardłowo-przełykowego wiąże się z potencjalnym ryzykiem i powikłaniami. Zespół chirurgiczny omówi je z Państwem szczegółowo przed operacją, upewniając się, że są one w pełni zrozumiałe. Ważne jest, aby pamiętać, że poważne powikłania zdarzają się rzadko.

Ryzyko związane ze znieczuleniem ogólnym

Przed operacją anestezjolog omówi ryzyko związane ze znieczuleniem ogólnym. Ryzyko to jest zazwyczaj niskie, ale może być wyższe u osób z istniejącymi schorzeniami. Potencjalne ogólne ryzyka obejmują:

• Zakrzepy krwi: w nogach (zakrzepica żył głębokich, ZŻG) lub płucach (zatorowość płucna).
• Problemy z sercem: takie jak zawał serca.
• Infekcja klatki piersiowej: w tym zapalenie płuc.
• Udar mózgu.
• Reakcja alergiczna na leki znieczulające.
• W bardzo rzadkich przypadkach zgon.

Szczególne ryzyko operacji uchyłka gardłowo-przełykowego

• Perforacja lub rozdarcie przełyku: Jest to poważne, lecz rzadkie powikłanie, występujące w nieco ponad 2% przypadków. Oznacza to, że podczas zabiegu lub po nim w ścianie przełyku lub gardła powstaje mały otwór lub rozdarcie. Jeśli do tego dojdzie, pokarm lub płyny mogą przedostać się do jamy klatki piersiowej, prowadząc do ciężkiego zakażenia klatki piersiowej zwanego zapaleniem śródpiersia. Powikłanie to może zagrażać życiu i może wymagać:
• • Założenie drenów.
  • Tymczasowe zgłębniki do żywienia (np. zgłębnik nosowo-żołądkowy).
  • Silne antybiotyki.
  • Dłuższy pobyt w szpitalu.
  • Kolejna operacja w celu naprawy rozdarcia.
• Krwawienie: Niewielka ilość krwawienia jest zjawiskiem normalnym, jednak znaczne krwawienie wymagające przetoczenia krwi zdarza się rzadko (w mniej niż 1% przypadków).
• Infekcja: Istnieje niskie ryzyko infekcji w miejscu operowanym (1-2%) lub powstania ropnia szyi (zbiornika ropy) w przypadku operacji metodą otwartą. Aby temu zapobiec, często podaje się antybiotyki.
• Uszkodzenie zębów, dziąseł lub warg: Może do tego dojść podczas wprowadzania endoskopu przez usta, zwłaszcza jeśli pacjent ma słabe zęby lub uzupełnienia stomatologiczne. Chirurg podejmie środki ostrożności, aby zminimalizować to ryzyko.
• Ból gardła: Ból gardła jest bardzo częstym objawem po operacji, szczególnie w przypadku metod endoskopowych, i może utrzymywać się przez kilka dni. Zazwyczaj łagodzi się go za pomocą leków przeciwbólowych.
• Nawrót problemów z przełykaniem: Chociaż celem operacji jest ustąpienie objawów, istnieje niewielkie ryzyko, że trudności w przełykaniu lub sama uchyłkowatość mogą z czasem powrócić.
• Stenoza (zwężenie): W rzadkich przypadkach miejsce operowane może goić się poprzez tworzenie tkanki bliznowatej, która zwęża przełyk, ponownie utrudniając przełykanie. Może to wymagać kolejnych zabiegów w celu poszerzenia tego obszaru.
• Przetoka: Nieprawidłowe połączenie między przełykiem a inną strukturą (np. tchawicą) jest bardzo rzadkim powikłaniem.
• Infekcja klatki piersiowej/zapalenie płuc: Nawet bez perforacji istnieje niewielkie ryzyko wystąpienia infekcji klatki piersiowej po operacji, zwłaszcza jeśli pacjent cierpi na inne schorzenia.
• Zmiany głosu: W bardzo rzadkich przypadkach, szczególnie przy operacjach otwartych szyi, mogą wystąpić przejściowe lub, co zdarza się jeszcze rzadziej, trwałe zmiany głosu spowodowane podrażnieniem lub uszkodzeniem pobliskich nerwów.

Zespół medyczny dołoży wszelkich starań, aby zminimalizować to ryzyko i będzie uważnie monitorować pacjenta pod kątem wszelkich oznak powikłań po operacji.

Długoterminowe rokowania

Długoterminowe rokowania po operacji uchyłka gardłowo-przełykowego są zazwyczaj bardzo dobre; u większości pacjentów następuje znaczna poprawa w zakresie przełykania oraz ustąpienie objawów.

Przewidywany harmonogram rekonwalescencji

Choć początkowy pobyt w szpitalu może być krótki (zwłaszcza w przypadku zabiegów endoskopowych), pełny proces rekonwalescencji trwa nieco dłużej:

• Pierwsze dni: Skupisz się na łagodzeniu bólu gardła i stopniowym przechodzeniu z diety płynnej na miękkie pokarmy.
• Pierwsze dwa tygodnie: Większość osób będzie musiała wziąć około dwutygodniowy urlop od pracy i unikać forsownej aktywności, aby umożliwić całkowite wygojenie miejsca operowanego. W tym czasie należy nadal stosować dietę miękką i unikać wszystkiego, co mogłoby podrażnić gardło.
• Po dwóch tygodniach: Powinieneś móc stopniowo powrócić do normalnej diety i aktywności. Prawdopodobnie zauważysz znaczną poprawę w przełykaniu, a objawy takie jak ulewanie, bulgotanie i kaszel po jedzeniu powinny ustąpić.

Wyniki długoterminowe

Głównym celem operacji uchyłka gardłowo-przełykowego jest poprawa przełykania i zapobieganie poważnym powikłaniom, takim jak infekcje klatki piersiowej. U zdecydowanej większości pacjentów operacja skutecznie realizuje te cele, prowadząc do znacznej poprawy jakości życia. Przecięcie mięśnia zwieracza górnego przełyku podczas endoskopowego zszywania ma na celu zmniejszenie ryzyka nawrotu uchyłka.

Harmonogram wizyt kontrolnych

Zazwyczaj wizyta kontrolna u chirurga odbywa się około 4 do 6 tygodni po wypisie ze szpitala. Wizyta ta jest ważna, aby chirurg mógł ocenić przebieg rekonwalescencji, upewnić się, że objawy uległy poprawie, oraz odpowiedzieć na wszelkie pytania. Lekarz oceni proces gojenia się miejsca operowanego i omówi długoterminowe postępy.

Kiedy należy pilnie skontaktować się z lekarzem

Choć poważne powikłania zdarzają się rzadko, należy znać objawy, które mogą świadczyć o problemach zdrowotnych. Jeśli po wypisie ze szpitala wystąpi którykolwiek z poniższych objawów, należy niezwłocznie skontaktować się ze szpitalem lub szukać pilnej pomocy medycznej:

• Silny ból w klatce piersiowej lub plecach.
• Wysoka gorączka (temperatura powyżej 38°C).
• Trudności w oddychaniu lub duszność.
• Nasilający się ból gardła lub szyi, który nie ustępuje po lekach przeciwbólowych.
• Nowe lub nasilające się trudności w przełykaniu.
• Wszelkie oznaki infekcji w okolicy nacięcia na szyi (jeśli przeprowadzono operację otwartą), takie jak zaczerwienienie, obrzęk, uczucie gorąca lub ropna wydzielina.
• Ogólne złe samopoczucie, znacznie gorsze niż oczekiwano w trakcie rekonwalescencji.

Objawy te mogą świadczyć o poważnym powikłaniu, takim jak nieszczelność lub infekcja, i wymagają szybkiej oceny lekarskiej.